Endokrynne disruptory a płodność: jakie są powiązania?
Laboratoire AiméeNiepłodność stała się poważnym problemem zdrowotnym we Francji i na świecie. Obecnie jedna na sześć osób na świecie boryka się z problemami niepłodności. W tym kontekście, gdzie żadna populacja nie jest oszczędzona, naukowcy nieustannie badają możliwe przyczyny. Okazuje się, że substancje mogące oddziaływać na nasz układ hormonalny, takie jak zanieczyszczenia, stale rosną w środowisku, żywności i produktach codziennego użytku.
Jednym z czynników tej rosnącej niepłodności są endokrynne disruptory. Substancje te, na które jesteśmy narażeni na co dzień, są niezwykle szkodliwe dla zdrowia. W tym artykule przyglądamy się ich wpływowi na układ hormonalny oraz roli w niepłodności.
Jak endokrynne disruptory wpływają na płodność
To już nie jest tajemnicą, że endokrynne disruptory są szkodliwe dla naszego zdrowia i środowiska. Stanowią one problem tym bardziej niepokojący, że obecnie praktycznie niemożliwe jest całkowite ich uniknięcie, ponieważ opanowały nasze otoczenie. Żywność, kosmetyki, powietrze, ubrania, meble, powłoki ścian i podłóg… Te chemiczne i toksyczne substancje są wszędzie.
Potrafią zaburzać nasz układ hormonalny, podszywając się pod hormony, blokując receptory lub manipulując ich produkcją, wpływając na wzrost, metabolizm, nastrój, a oczywiście także na reprodukcję. Endokrynne disruptory poważnie wpływają na naszą płodność, zarówno u kobiet, jak i u mężczyzn.
U kobiet
Problemy z płodnością u kobiet stają się coraz częstsze. Jeśli wcześniej przyczyny koncentrowały się głównie na czynnikach środowiskowych, takich jak palenie tytoniu, w ostatnich latach liczne badania naukowe podkreśliły wpływ endokrynnych disruptorów.
Substancje te, takie jak parabeny czy sole aluminium, mogą blokować niektóre mechanizmy i zmieniać wydzielanie estrogenów oraz progesteronu, co prowadzi do:
- Nieregularnych cykli, utrudniających przewidywanie owulacji.
- Zaburzeń samej owulacji, a nawet jej braku.
- Zmniejszenia rezerwy jajnikowej, czyli liczby i jakości dostępnych oocytów w życiu kobiety.
- Zwiększenia ryzyka poronienia, związanego z osłabionym środowiskiem hormonalnym.
Dodatkowo, duża ekspozycja na endokrynne disruptory jest jednym z czynników sprzyjających pojawieniu się i nasileniu niektórych chorób hormonalnych bezpośrednio wpływających na płodność, takich jak endometrioza czy zespół policystycznych jajników (PCOS).
U mężczyzn
Wbrew powszechnym przekonaniom, problemy z płodnością dotyczą nie tylko kobiet; wielu mężczyzn również cierpi na niepłodność. Wiele badań wykazało korelację między ekspozycją na niektóre endokrynne disruptory a:
- Spadkiem koncentracji plemników. Według badania opublikowanego przez Centrum Płodności Tenon w Paryżu „koncentracja plemników w nasieniu spadła o ponad 50% w ciągu mniej niż czterdziestu lat”.
- Zmniejszeniem ruchliwości plemników, niezbędnej do zapłodnienia.
- Obniżeniem produkcji testosteronu, kluczowego dla spermatogenezy.
Niektóre endokrynne disruptory, takie jak ftalany, są szczególnie wskazywane jako przyczyna ogólnego pogorszenia jakości nasienia, obserwowanego w wielu krajach.
Ta zmiana hormonów rozrodczych wpisuje się w szerszy kontekst, gdzie wpływ endokrynnych disruptorów na zdrowie mężczyzn dotyczy zarówno płodności, jak i metabolizmu czy rozwoju niektórych chorób zależnych od hormonów.
Ważne jest również podkreślenie, że oprócz zaburzania płodności u kobiet i mężczyzn, endokrynne disruptory są przez WHO uznawane za czynniki wpływające na:
- Rozwój nowotworów zależnych od hormonów, takich jak rak piersi, rak jąder czy rak prostaty.
- Zaburzenia rozwojowe u dzieci: już od najmłodszych lat, u niemowląt i dzieci, obserwuje się skutki takie jak opóźnienia rozwojowe lub problemy z płodnością po ekspozycji w okresie prenatalnym, czyli w czasie ciąży, co nazywa się wpływem transgeneracyjnym.
Jak ograniczyć ich wpływ na płodność?
Ogólnie rzecz biorąc, aby jak najbardziej ograniczyć negatywne skutki endokrynnych disruptorów na organizm i układ rozrodczy, należy zmniejszyć ekspozycję i przyjąć odpowiednie nawyki, które ograniczą ich wpływ na zdrowie. Mimo że są one wszechobecne w naszym życiu, ważne jest podejście kompleksowe.
Dostosowanie diety
Dieta jest jednym z głównych źródeł ekspozycji na endokrynne disruptory: między pozostałościami pestycydów, migracją z opakowań i ultra-przetworzonymi potrawami, trafiają one do naszych talerzy częściej, niż się wydaje.
Wiele badań wykazało, że tymczasowe zastąpienie żywności przetworzonej i pakowanej zmniejsza poziomy niektórych ftalanów w moczu nawet o 60%. Podczas zakupów wybieraj więc surowe i świeże produkty, nieprzechowywane w plastiku, i pamiętaj, aby dokładnie myć warzywa przed spożyciem, co ograniczy ryzyko dla zdrowia.
Aby poprawić płodność zarówno u mężczyzn, jak i u kobiet, wprowadź do diety pewne nawyki, takie jak:
- Preferowanie diety bogatej w błonnik, warzywa krzyżowe, antyoksydanty: wspiera to naturalną detoksykację wątroby i poprawia eliminację endokrynnych disruptorów z organizmu.
- Stosowanie diety antyoksydacyjnej (owoce jagodowe, orzechy, zielone warzywa…), wspierającej spermatogenezę.
Wybór odpowiednich produktów
Kosmetyki, środki czystości… Endokrynne disruptory ukrywają się wszędzie, na przykład w wielu dezodorantach z solami aluminium, kremach przeciwsłonecznych z chemicznymi filtrami UV czy perfumach.
Przed wyborem produktu poświęć czas na przeczytanie etykiety i listy INCI, aby unikać związków takich jak parabeny, benzofenon czy ftalany. Używanie opcji ekologicznych, certyfikowanych lub oznaczonych może być dobrą alternatywą dla konwencjonalnych produktów, aby uniknąć maksymalnie szkodliwych substancji.
Zamień tradycyjny, bardzo szkodliwy perfum na roślinną i ekologiczną alternatywę. Znajdziesz coś dla siebie, zarówno dla mężczyzn, jak i kobiet, w naszym sklepie z naturalnymi perfumami, które są przyjazne dla środowiska.
Oczyszczanie domu
Choć może to zaskakiwać, dom jest często zanieczyszczony wieloma endokrynnymi disruptorami. Powietrze wewnętrzne jest nawet częściej zanieczyszczone niż zewnętrzne, z powodu kurzu zawierającego szkodliwe cząstki, przemysłowych zapachów do wnętrz i używanych chemikaliów.
Aby ograniczyć ekspozycję:
- Codziennie wietrz każde pomieszczenie w domu;
- Regularnie sprzątaj podłogi;
- Unikaj świec, kadzideł i zapachów do wnętrz o nieznanym pochodzeniu i przemysłowych.
Nasze rozwiązanie na dom wolny od endokrynnych disruptorów: 100% naturalne zapachy do wnętrz Aimée Mars. Spraye, dyfuzory, świece… Istnieje szeroki wybór produktów o delikatnych i kojących zapachach, które odświeżą Twoje wnętrze, nie narażając przy tym zdrowia.
Związek między endokrynnymi disruptorami a płodnością nie budzi już wątpliwości: te substancje ingerują w hormony i mogą zaburzać reprodukcję kobiet i mężczyzn. Dobrą wiadomością jest to, że istnieje wiele prostych działań, które można podjąć, aby zmniejszyć codzienną ekspozycję.
Informowanie się, wybieranie zdrowszych produktów, wietrzenie, unikanie plastików spożywczych… To wszystko są dostępne gesty, które pomagają chronić Twoje zdrowie hormonalne, płodność i bliskich.