Spis treści

 

Współczesne perfumiarstwo

Od aromachologii do Aromaparfumerie®

Naturalne: zwiększona skuteczność

Niebezpieczeństwo musków polikrotnych

Lawenda

Bergamotka

Rozmaryn

Róża

Wanilia

Mirra

Ylang Ylang

Kadzidło

Sandałowiec

Szałwia muszkatołowa

Podsumowanie

Słownik

Bibliografia

                                                 

Współczesne perfumiarstwo

Perfumiarstwo bardzo się rozwinęło w ciągu ostatnich pięćdziesięciu lat, a dziś 80% ceny sprzedaży perfum stanowią reklama, marketing i sprzedaż. Kompozycja zapachowa stanowi teraz tylko niewielką część budżetu, co znacznie ogranicza wybór surowców. W ten sposób jedynie produkty syntetyczne są możliwe do zastosowania, aby sprostać surowym wymaganiom stawianym twórcom, gdzie reklama przeważa nad jakością składników.

W latach 60. perfumy zawierały jeszcze 75% składników naturalnych i 25% składników syntetycznych. Dziś procent naturalnych składników jest znacznie niższy niż 25%. Główne przyczyny tego spadku to oczywiście postęp w chemii syntetycznej, ale przede wszystkim warunki narzucone tego typu produkcji, jej koszt oraz nowe regulacje.

Innym ważnym czynnikiem w rozwoju wykorzystania produktów naturalnych jest produkcja masowa. Wprowadzenie produktu w dużym domu perfumeryjnym zaczyna się od tony koncentratu. W takich ilościach trudno jest używać wyłącznie surowców naturalnych. ^[1]

 

Od aromachologii do Aromaparfumerie®

Aromaterapia jest gałęzią fitoterapii. Została stworzona przez chemika Gattefossé w 1910 roku. Polega na wykorzystaniu olejków eterycznych do celów terapeutycznych. To terapia naturalna, która opiera się na związku między składnikami chemicznymi olejków eterycznych a wynikającymi z nich działaniami terapeutycznymi. Olejki eteryczne dobiera się w zależności od ich składu, gdzie każda cząsteczka ma określone właściwości fizyczne. ^[2]

Węch jest jedynym z naszych zmysłów, który nie dociera bezpośrednio do świadomości. Przekaz zapachowy, który odbieramy, gdy czujemy zapach, przechodzi najpierw przez podświadomość, za pośrednictwem układu limbicznego. To ta część mózgu jest siedzibą naszych emocji i odgrywa kluczową rolę w naszym codziennym zachowaniu. Układ limbiczny jest także miejscem, gdzie powstaje pamięć; dlatego zapach zawsze kojarzy się z jakimś wspomnieniem. Każda osoba odbiera zapach inaczej, w zależności od swojego życia i doświadczeń zapachowych.

W ten sposób zapach, który wdychamy, wywołuje reakcje fizjologiczne bez naszej świadomości. Oprócz pozytywnego (przyjemność zapachu) lub negatywnego (odrzucenie, ucieczka) zachowania, zapach wywołuje także specyficzną reakcję w naszym organizmie. ^[3]

W odróżnieniu od aromaterapii, olfaktoterapia wykorzystuje moc przywoływania zapachów do leczenia pacjenta z dolegliwości lub uzależnienia. Jest to terapia psychoenergetyczna wywodząca się z aromachologii, nauki badającej wpływ zapachów na zachowanie, nastrój, psychikę (termin użyty po raz pierwszy w 1982 roku). Poszukując emocji wywołanych przez określone zapachy, pacjent może odnaleźć źródło problemu i powiązać je z nowym zapachem, tym razem wywołującym pozytywne emocje. Ta terapia jest bardzo skuteczna w walce z uzależnieniami. ^[4]

Pierwszy zapach olfaktoterapii został stworzony przez Egipcjan w starożytnym Egipcie; Kyphi ^[5]. Było to lekarstwo leczące schorzenia układu oddechowego, takie jak astma czy choroby płuc. Stosowano je zwłaszcza w formie fumigacji, wydzielając przyjemną parę. Tak opisuje je Plutarch w dziele Isis i Ozyrys:

« Ta para, wnikająca w ciało za pomocą oddechu, kołysze je w sposób delikatny i niezauważalny, zaprasza do snu i rozprzestrzenia wokół siebie przyjemny wpływ. Codzienne troski, które są jak bolesne łańcuchy, tracą na intensywności i bólu; słabną i rozluźniają się bez pomocy upojenia. Działając także na wyobraźnię, tak potężną w snach, te opary czynią ją niejako czystą jak najgładsze lustro. Efekt jest równie cudowny jak dźwięki liry, których pitagorejczycy używali przed snem. W ten sposób łagodzą się i uspokajają niepokoje i zaburzenia duszy. Poza tym zapachy niejednokrotnie ożywiały zanikające uczucia; niejednokrotnie też łagodziły i uspokajały układ nerwowy dzięki subtelności swojego wpływu: podobnie jak, według niektórych lekarzy, sen następuje po tym, gdy żołądek otrzyma pokarm»

Aromaparfumeria® to połączenie pięknej perfumerii i mocy roślin zgodnie z zasadami aromaterapii i olfaktoterapii. Podnosi sztukę perfumerii, wykorzystując moc przywoływania wspomnień przez zapachy oraz dobroczynne działanie olejków eterycznych. Aktywne serce złożone z 21 olejków eterycznych znajduje się w każdym zapachu i działa na psychikę, przynosząc ogólne samopoczucie. Otaczające je składniki tworzą wtedy unikalny ślad zapachowy i symbolizują charakter, osobowość. Każdy zapach ma specyficzne działanie i przynosi radość życia, relaksację oraz tyle uczuć, ile mogą przekazać olejki eteryczne.

Naturalne: potęgowana skuteczność

Oleje eteryczne, żywice i absoluty są ekstrahowane bezpośrednio z rośliny. Te surowce naturalne są duszą rośliny. Roślina rośnie, pochłaniając światło słoneczne i przekształcając je, by stworzyć własną energię; olejek eteryczny pozyskany w ten sposób zawiera więc całą tę informację.

Materiały syntetyczne w perfumerii są natomiast wytwarzane przez człowieka w procesach reakcji chemicznych. W przeciwieństwie do surowców naturalnych, które są złożonymi mieszaninami wielu molekuł zapachowych, materiały syntetyczne opierają się zazwyczaj na jednej molekule, mniej lub bardziej oczyszczonej. Ponadto molekuły wyjściowe, które po reakcjach tworzą molekułę końcową, nie zawierają tego samego przekazu wibracyjnego, żadnej energii pochodzącej z natury. W efekcie powstały związek nie ma dokładnie tych samych właściwości biochemicznych, ponieważ jest molekułą izolowaną, a aspekt energetyczny jest zupełnie inny niż w molekule naturalnej.

Mechanizm kwantowy węchu w dużej mierze wyjaśnia to zjawisko. Nasze receptory węchowe działają bowiem dokładnie jak spektroskop tunelowy. Molekuły nie są rozpoznawane przez swój kształt, lecz przez energię proporcjonalną do ich częstotliwości drgań. Molekuły niosą wtedy znacznie szerszy przekaz niż proste cechy badane w fizyce klasycznej, zwłaszcza ze względu na dualizm fala-cząstka, nierozdzielność oraz wszystkie pojęcia wprowadzone przez mechanikę kwantową. ^[6]

„Na koniec, fakt, że olejek eteryczny jest czymś więcej niż sumą jego molekuł składowych i że cała roślina jest w nim obecna, można łatwo wyjaśnić tylko w ramach topologii i mechaniki kwantowej. Rzeczywiście, dualizm fala/cząstka powoduje, że każda molekuła jest z założenia w natychmiastowym kontakcie z całym wszechświatem poprzez korelacje między fazami kwantowymi. Olejek eteryczny należy więc postrzegać jako nierozdzielną całość, której analizowanie wyłącznie pod kątem chemicznych molekuł składowych jest całkowicie niedorzeczne. Takie materialistyczne i redukcjonistyczne podejście byłoby całkowicie uzasadnione, gdyby świat działał według zasad fizyki klasycznej. W świecie kwantowym możliwe jest zakodowanie informacji o każdym organizmie zwierzęcym lub roślinnym w wodnym wolumenie 0,1 mm3! ... Nie powinno więc dziwić, że prosty zapach może przywołać roślinę lub zwierzę w najdrobniejszych szczegółach, a nawet leczyć holistycznie i kompleksowo zaburzenia organiczne lub komórkowe.” Profesor Marc HENRY, Aspekty kwantowe zmysłu węchu, 2012. ^[7]

Aktywne serce składa się z 21 olejków eterycznych działających synergicznie. Część jego działania jest opisana w dalszej części tego dokumentu, gdzie przedstawiono dziesięć olejków eterycznych, które stanowią jego większość.

Niebezpieczeństwo musków polikrotnych

Niedawne badanie ^[8] przeprowadzone przez Greenpeace wykazało, że wiele marek perfum używa syntetycznych musków polikrotnych w dużych ilościach, stanowiących do 45% perfum. Te substancje chemiczne są uznawane za zanieczyszczenia krwi i mleka matki oraz są silnie podejrzewane o działanie jako zaburzacze hormonalne. Obecne przepisy nie zakazują stosowania tych niebezpiecznych substancji, a jedynie kilku molekuł, takich jak musk ambrette, Galaxolide czy musk ksylenowy. Chociaż skutki dla przyszłości ludzkości są jeszcze nieznane, interferencje z układem regulacji hormonalnej są realne ze względu na ich podobieństwo do steroidów (testosteron, estrogen, progesteron, kortyzon).

Ponadto są to produkty bardzo trwałe w środowisku, w środowiskach wodnych lub w atmosferze. Te związki można znaleźć nawet w wodzie deszczowej, co potwierdza badanie przeprowadzone w Holandii w 2003 roku; musk ambrette, zakazany w UE od 1995 roku, został wykryty w 34% miejsc kontroli.

Perfumy Aimée de Mars® są formułowane bez musków polikrotnych. Używane są tylko dwa muskowe związki makrocykliczne, ponieważ te molekuły naturalnie występują w olejku ambrette (rodzina Hibiskusów).

 

Lawenda

Nazwa łacińska: Lavandula angustifolia

Rodzina botaniczna: Jasnotowate

Pochodzenie: Drome, Francja

Właściwości ^{[2][4[9][10][11][12]}

Korzyści z lawendy są znane od tysięcy lat, a jej olejek eteryczny jest najczęściej stosowany w aromaterapii. Jego dobroczynne działanie w dużej mierze wynika z wysokiej zawartości octanu linalylu i linalolu. Te dwa chemotypy mają szczególnie działanie regulujące na neuroprzekaźniki, wpływając tym samym na mózg, układ hormonalny i układ odpornościowy.

Olejek eteryczny z lawendy wąskolistnej	octan linalylu	40-50%
	1,8-cyneol	1,50%
	beta-kariofilen	8,00%
	ocymen	7-13%
	linalol	30-40%

Tabela 3: Skład chemiczny olejku eterycznego z lawendy

 

Octan linalylu	regulująca pracę serca, przeciwskurczowa, uspokajająca, obniżająca ciśnienie, nasenna
linalol	uspokajające, neurotoniczne, modulujące układ odpornościowy, przeciwbakteryjne, przeciwgrzybicze, przeciwwirusowe, przeciwpasożytnicze
1,8-cyneol	przeciwgrzybicze, przeciwwirusowe, udrażniające drogi oddechowe, wykrztuśne, modulujące układ odpornościowy
beta-kariofilen	przeciwalergiczne, przeciwzapalne, uspokajające, obniżające ciśnienie
ocymen	antyseptyczne atmosferyczne, przeciwwirusowe, kortyzonopodobne, udrożniające drogi oddechowe, balsamiczne wykrztuśne, limfotonizujące, pobudzające trawienie

Tabela 4: Właściwości chemotypów lawendy

Ma niezwykłą moc przywracania równowagi, ponieważ działa na psychikę i łagodzi skrajności. Dzięki swojemu regulującemu działaniu jest również skuteczna w leczeniu zaburzeń depresyjnych i lęków, stresu, emocjonalności oraz strachów. Może działać pobudzająco, ale także uspokajać nerwy i ułatwiać zasypianie. Harmonizuje układ sercowo-naczyniowy i ciśnienie krwi. Jej cechą charakterystyczną jest działanie jako katalizator, co powoduje efekt synergii z innymi olejkami (często łączona z bergamotką).

Testy skuteczności lawendy

Bezsenność

Przeprowadzono eksperyment ^[13] na 158 kobietach w okresie poporodowym. Ciąża to czas, w którym sen może ulec zaburzeniu, prowadząc do problemów z koncentracją, spadku energii do codziennego życia oraz wzrostu drażliwości. Celem badania przeprowadzonego przez Zanjan University of Medical Sciences było obserwowanie efektów aromaterapii, a szczególnie działania lawendy na sen.

 Grupa została losowo podzielona na dwie części. Każda kobieta z pierwszej grupy miała za zadanie dziesięć razy z rzędu wdychać bawełniany wacik nasączony olejkiem eterycznym z lawendy, a następnie zostawić wacik na poduszce na noc. Procedurę powtarzano cztery razy w tygodniu przez osiem tygodni. Druga grupa stosowała tę samą procedurę, ale z placebo (olej sezamowy).

Badanie to wykazało, że jakość snu kobiet w okresie poporodowym (głównie czas zasypiania) poprawiała się szybciej u kobiet, które stosowały olejek eteryczny z lawendy.

 W Korei przeprowadzono drugie badanie ^[14] dotyczące bezsenności i depresji, przez 4 tygodnie na 44 studentkach. Protokół był następujący: tydzień kontrolny, tydzień z 60% olejkiem eterycznym z lawendy, tydzień przerwy, a następnie tydzień z 100% olejkiem eterycznym z lawendy. Po zakończeniu protokołu sen, czas zasypiania oraz satysfakcja ze snu poprawiły się już od fazy z 60%. Objawy depresji poprawiły się od fazy z 100%.

 Trzecie badanie ^[15] przeprowadzono w Iranie na temat bezsenności u pacjentów na oddziale intensywnej terapii. Badanie trwało trzy dni i obejmowało 64 pacjentów, mężczyzn i kobiety, hospitalizowanych na intensywnej terapii. Badanie wykazało istotną różnicę między dwiema grupami po zastosowaniu aromaterapii.

Lęk

Badanie ^[16] przeprowadzone przez Uniwersytet Celal Bayar w Turcji obejmowało grupę 95 studentów, w tym 45 w grupie kontrolnej podczas testu szkolnego. Każda grupa była umieszczona w pomieszczeniu z zamkniętymi drzwiami i oknami na 15 minut przed testem, a lawenda była rozpylana. Test przeprowadzono więc w atmosferze lawendy i trwał 60 minut. Grupa kontrolna była w tych samych warunkach, ale bez lawendy.

Wyniki (skala orientacyjna) są następujące:

Rysunek 1: Wyniki testu lęku i przeprowadzonego zadania

Nie ma więc istotnej różnicy w wynikach testu, ale istnieje znacząca różnica w odczuwanym lęku przez studentów z dyfuzją lawendy i bez niej.

Relaksacja

Badanie ^[17] zostało przeprowadzone przez Uniwersytet Chiba w Japonii na 30 zdrowych mężczyzn w wieku od 24 do 40 lat. Mierzono poziom kortyzolu, CFVR (przepływ krwi w tętnicy wieńcowej), tętno oraz ciśnienie krwi podczas 30 minut wdychania olejku eterycznego z lawendy.

Ciśnienie krwi i tętno nie uległy istotnym zmianom podczas eksperymentu, jednak poziom kortyzolu znacznie spadł (z 8,4 do 6,3), a CFVR wzrósł (z 3,8 do 4,7).

Rysunek 2: Ewolucja poziomu kortyzolu podczas eksperymentu

Ewolucja poziomu kortyzolu w grupie kontrolnej jest przedstawiona na biało, a w grupie badanej na czarno.

Rysunek 3: Ewolucja CFVR podczas eksperymentu

 

Bergamotka

Nazwa łacińska: citrus bergamia

rodzina botaniczna: rutowate

pochodzenie: Włochy

Właściwości ^{[2][4][9][10] [18]}

              Właściwości bergamotki są również dobrze znane w aromaterapii. Posiada ona działanie uspokajające i wyciszające dzięki regulującemu wpływowi na układ nerwowy (współczulny i przywspółczulny) oraz działanie stymulujące i tonizujące w przeciwnym przypadku. Jest więc przydatna w przypadku lęku, pobudzenia, nerwowości i stresu, ale także przy depresji, koncentracji i zmęczeniu nerwowym. Przywraca nadzieję i pomaga myśleć pozytywnie, zbliżając się do lawendy (posiada bardzo podobny skład) dzięki właściwościom anksjolitycznym i neuro-uspokajającym. Furokumaryny dodają silne działanie regulujące na układ nerwowy.

Olejek eteryczny z bergamotki	octan linalylu	30-45%
	limonén	30-45%
	furokumaryny	5,00%
	linalol	10-25%

Tabela 5: skład chemiczny olejku eterycznego z bergamotki

 

Octan linalylu	regulujący pracę serca, przeciwskurczowy, uspokajający, hipotensyjny, uspokajający
limonén	antyseptyczne atmosferyczne, przeciwwirusowe, kortyzonopodobne, udrożniające drogi oddechowe, balsamiczne wykrztuśne, limfotonizujące, pobudzające trawienie
linalol	uspokajający, neurotoniczny, modulujący układ odpornościowy, przeciwbakteryjny, przeciwwirusowy, przeciwpasożytniczy
kumaryna	stymulujący wątrobowo-trzustkowy, uspokajający nerwowy, hipotensyjny, przeciwpasożytniczy

Tabela 6: Właściwości chemotypów bergamotki

Testy skuteczności bergamotki

Stres

Na Tajwanie przeprowadzono badanie ^[19] dotyczące stresu nauczycieli szkół podstawowych. Celem tego badania było zmierzenie wpływu olejku eterycznego z bergamotki na regulację autonomicznego układu nerwowego. Badanie przeprowadzono na 54 nauczycielach z trzech różnych szkół.

Pierwszy etap polegał na zmierzeniu poziomu lęku każdego nauczyciela, a następnie podzieleniu ich na trzy grupy: nisko lękliwi, lekko lękliwi, umiarkowanie lękliwi. Następnie przez 10 minut każdy nauczyciel siedział bez aktywności, podczas gdy rozpylano olejek eteryczny z bergamotki. W trakcie tego okresu oraz w 7-minutowym okresie po teście mierzono ciśnienie krwi oraz zmienność rytmu serca.

Nauczyciele poddani dyfuzji olejku eterycznego z bergamotki wykazali wszyscy obniżenie ciśnienia krwi, spadek częstości akcji serca oraz wzrost aktywności nerwowej przywspółczulnej, co wskazuje, że olejek eteryczny z bergamotki wydaje się kierować aktywność autonomicznego układu nerwowego ku równowadze.

 Drugie ^[20] badanie przeprowadzono w Kioto na 41 kobietach. Każda z nich była poddana trzem różnym etapom: odpoczynek, odpoczynek + para wodna, odpoczynek + para wodna + olejek eteryczny z bergamotki, każdy etap trwał 15 minut. Po każdym etapie zbierano ślinę do pomiaru poziomu kortyzolu. Na koniec eksperymentu poziom kortyzolu podczas etapu odpoczynek + para wodna + olejek eteryczny z bergamotki był niższy niż podczas etapu obejmującego tylko odpoczynek.

 

 

Rozmaryn

nazwa łacińska: rosmanirus officinalis verbenoniferum

Rodzina botaniczna: jasnotowate

pochodzenie: DROME

Właściwości ^{[2][4][9][10][21]}

Olejek eteryczny z rozmarynu werbenonowego	1,8-cyneol	10-15%
	octan bornylu	10-15%
	alfa-pinen	45-55%
	kamfen
	Kamfora	15-20%
	werbenon

Tabela 7: Skład chemiczny olejku eterycznego z rozmarynu werbenonowego

 

1,8-cyneol	przeciwwirusowy, udrożniający drogi oddechowe, wykrztuśny, modulujący układ odpornościowy
kamfen	antyseptyczne atmosferyczne, przeciwwirusowe, kortyzonopodobne, udrożniające drogi oddechowe, balsamiczne wykrztuśne, limfotonizujące, pobudzające trawienie
octan bornylu	przeciwzapalny, przeciwskurczowy, uspokajający, obniżający ciśnienie, nasenny
werbenon	przeciwpasożytniczy, przeciwwirusowy, cholagogiczny, choleretyczny, rozkurczowy, równoważący hormonalnie, lipolityczny, pobudzający ośrodkowy układ nerwowy, odurzający, sympatykomimetyczny
kamfora	przeciwpasożytniczy, przeciwwirusowy, cholagogiczny, rozkurczowy, pobudzający ośrodkowy układ nerwowy, odurzający, sympatykomimetyczny
alfa-pinen	antyseptyczne atmosferyczne, przeciwwirusowe, kortyzonopodobne, udrożniające drogi oddechowe, balsamiczne wykrztuśne, limfotonizujące, pobudzające trawienie

Tabela 8: Właściwości chemotypów rozmarynu werbenonowego

Rozmaryn werbenonowy jest najbardziej aktywny spośród rozmarynów w kwestiach hormonalnych. Jest znany ze swojej skuteczności w poprawie koncentracji i przeciwdziałaniu przemęczeniu. To równoważnik nerwowy bardzo przydatny przeciwko nerwowości, zdenerwowaniu, wahaniom nastroju, a także stresowi, emocjonalności i lękom. Działa również przeciwko zmęczeniu, zarówno fizycznemu, jak i intelektualnemu, jako tonik oraz zwiększa koncentrację i efektywność przemęczonych dorosłych. Wzmacnia zdolności zapamiętywania i może być dobrym środkiem dla osób starszych, chorych na Alzheimera lub cierpiących na zwyrodnienie nerwowe.

Testy skuteczności rozmarynu

Stres

Uniwersytet Meikai w Japonii przeprowadził badanie ^[22] na 22 ochotnikach. Uczestnicy mieli wdychać olejek eteryczny z rozmarynu przez 5 minut, a następnie natychmiast pobierano ślinę.

Rysunek 4: Zmiany poziomu kortyzolu

Wyniki pokazują wyraźny spadek poziomu kortyzolu między testem kontrolnym (zawierającym tylko glikol propylenowy).

Koncentracja i pamięć

Badanie ^[23] przeprowadzone w 2003 roku na 144 uczestnikach wykazało, że wdychanie rozmarynu poprawia pamięć o 75%. Grupa została podzielona na 3 części: jedna nie miała nic wdychać, druga wdychała lawendę, a trzecia rozmaryn, po czym uczestnicy wykonywali testy pamięci. Dwie grupy, które nie wdychały rozmarynu, miały znaczące opóźnienie w porównaniu z grupą wdychającą ten olejek eteryczny. Jakość i wydajność ich pamięci zostały poprawione.

 Róża

Nazwa łacińska: Rosa damascena

Rodzina botaniczna: Różowate

Pochodzenie: Bułgaria

Właściwości ^{[2][4][9][10][24]}

Olejek eteryczny z róży	cytronellol	60-80%
	geraniol
	octan cytronellylu	10-15%
	alkohol fenyloetylowy	5-10%

Tabela 9: Skład chemiczny olejku eterycznego z róży

 

cytronellol	antybakteryjny, przeciwpasożytniczy, przeciwwirusowy, modulujący układ odpornościowy, neurotoniczny
geraniol	antybakteryjny, przeciwpasożytniczy, przeciwwirusowy, modulujący układ odpornościowy, neurotoniczny

Tabela 10: Właściwości chemotypów róży

Róża ma silne właściwości równoważące i harmonizujące dzięki regulującemu działaniu na układ hormonalny. Działa więc jako tonik dla układu nerwowego i sercowo-naczyniowego oraz jako stymulant układu limfatycznego. Ma także działanie przeciwstresowe, relaksujące i rozwijające, z uwagi na swój afrodyzjakalny charakter. Ułatwia odpuszczenie i pomaga przezwyciężyć rany bez goryczy czy chęci zemsty.

Testy skuteczności róży

Relaksacja

Badanie ^[25] przeprowadzono na Uniwersytecie Chiba w Japonii na 20 studentkach. Powietrze nasycone olejkiem eterycznym z róży (0,2 μL) było wprowadzane do worka o pojemności 24 litrów, utrzymywanego około 10 cm od nosa każdej osoby. Efekty fizjologiczne oceniano za pomocą spektroskopii w podczerwieni (stężenie Oksy-Hb), a efekty psychologiczne badano subiektywnie, prosząc o ocenę następujących par przymiotników: „komfortowy/niekomfortowy, zrelaksowany/zdenerwowany, naturalny/nienaturalny” na skali jakościowej. Pomieszczenie było wietrzone przez 7 minut między kolejnymi osobami.

Stymulacja węchowa olejkiem eterycznym z róży spowodowała znaczny spadek oksy-Hb w prawej korze przedczołowej. W lewej korze przedczołowej również zaobserwowano tendencję do spadku, choć mniej wyraźną. Oznacza to zmniejszenie aktywności kory przedczołowej i tym samym relaksację fizjologiczną.

 

Rysunek 5: Zmiana stężenia oksy-Hb podczas wąchania

 

Rysunek 6: Wyniki badania psychologicznego

W badaniu psychologicznym widać, że w przypadku olejku eterycznego z róży uczucie komfortu, naturalności i relaksu było wyraźnie wyższe niż w grupie kontrolnej. Olejek eteryczny z róży sprzyja więc relaksacji fizjologicznej i psychicznej.

Stres

W Japonii przeprowadzono badanie ^[26] na 16 studentach (8 mężczyzn i 8 kobiet). Ich ślina była pobierana przed eksperymentem, następnie przez 40 minut rozpylano olejek eteryczny z róży, a potem ponownie pobierano ślinę.

Rysunek 7: Poziom kortyzolu u mężczyzn i kobiet przed i po dyfuzji olejków eterycznych

Wyraźnie widać, że poziom kortyzolu spadł w trakcie eksperymentu, co oznacza zmniejszenie aktywności nerwowej i stresu.

W Japonii przeprowadzono również drugie badanie ^[27] na 14 studentkach, z których każda miała plasterek z zapachem róży. Stężenie w ślinie oraz stężenie kortyzolu mierzono 21 dni przed egzaminami, następnie 3 dni po ich rozpoczęciu oraz tuż po zakończeniu okresu egzaminacyjnego.

Rysunek 8: Zmiana stężenia kortyzolu podczas eksperymentu

 

Wanilia

Nazwa łacińska: vanilla fragans

rodzina botaniczna: storczykowate

pochodzenie: Madagaskar / Komory

Właściwości ^{[2][4][9][10][28]}

Olej eteryczny z wanilii

Wanilina

90,00%

Tabela 11: Skład olejku eterycznego z wanilii

 

Wanilina

przeciwzapalne, przeciwskurczowe, przeciwlękowe, psychostymulujące, uspokajające

Tabela 12: właściwości chemotypów wanilii

Jej zapach kojarzy się z ciepłem i relaksem. Działa również jak feromon (substancja wywołująca reakcje) fizjologiczne lub behawioralne między osobnikami tego samego gatunku oraz moduluje uwalnianie serotoniny (neuroprzekaźnika umożliwiającego przekazywanie impulsów nerwowych między neuronami). Jest więc uspokajająca, kojąca, dlatego stosuje się ją przy depresji, lękach, a także przy przemęczeniu intelektualnym, astenii, braku pewności siebie. Sprzyja wtedy zasypianiu i może redukować stres.

Testy skuteczności wanilii

Sen i relaksacja

Badania ^[29] przeprowadzone w CHU w Strasburgu wykazały, że wcześniaki reagowały inaczej na zapach wanilii i zjełczałego masła. Zapach wanilii wywoływał mimikę wyrażającą zgodę, podczas gdy zjełczałe masło powodowało grymasy wyrażające odrazę. Ponadto ekspozycja na te zapachy powodowała zmiany rytmu oddechowego: nieprzyjemny zapach spowalniał oddech, a przyjemny go przyspieszał. Dyfuzja wanilii przez 24 godziny zmniejszyła średnio o 36% liczbę bezdechów, a szczególnie o 45% bezdechów związanych z ciężką bradykardią. Wanilia mogłaby więc łagodzić epizody niepokoju związane z rozłąką matki i dziecka. Tłumaczy to struktura waniliny, która jest bardzo podobna do jednego z dominujących składników mleka matki, stanowiąc przedłużenie więzi z matką.

 Mirra

Nazwa łacińska: commiphora myrrha

rodzina botaniczna: burserowate

pochodzenie: Namibia

Właściwości ^{[2][4][9][10][30]}

Olej eteryczny z mirry	furano-seskwiterpeny	60%
	kopaen	20-45%

Tabela 13: Skład chemiczny olejku eterycznego z mirry

 

kopaen	przeciwalergiczne, przeciwzapalne, uspokajające, odblokowujące żyły i układ limfatyczny, obniżające ciśnienie
furano-seskwiterpeny	antyseptyczne atmosferyczne, przeciwwirusowe, kortyzonopodobne, udrożniające drogi oddechowe, balsamiczne wykrztuśne, limfotonizujące, pobudzające trawienie

Tabela 14: Właściwości chemotypów mirry

Dzięki działaniu regulującemu układ hormonalny, mirra stabilizuje i chroni układ nerwowy. Wywołuje rozwój ducha i zachwyt zmysłów. Jest także inspirująca.

Egipcjanie i Hebrajczycy cenili ją za wpływ na psychikę podczas ceremonii religijnych. Była również używana do balsamowania zmarłych, przy porodach, jako lek na wiele chorób i stanowiła jeden z głównych składników Kyphi.

Test skuteczności mirry

Działanie przeciwnowotworowe

Badanie in vitro ^[31] przeprowadzone w Chinach pokazało skuteczność olejku eterycznego z mirry w walce z rakiem. Udowodniono, że ten olejek sprzyja hamowaniu komórek nowotworowych poprzez indukcję ich apoptozy.

Rysunek 9 : Poziom apoptozy w zależności od stężenia i użytego olejku eterycznego

Ylang Ylang

Nazwa łacińska: cananga odorata

rodzina botaniczna: annonowate

pochodzenie: Komory

Właściwości ^{[2][4][9][10][32][33]}

Olej eteryczny Ylang-ylang	octan geranylu	40-60%
	benzoesan benzylu
	beta-kariofilen	30-40%
	germakren D
	geraniol	4%
	linalol	15-20%

Tabela 15 : Skład chemiczny olejku eterycznego ylang ylang

 

octan geranylu	przeciwskurczowy, uspokajający, obniżający ciśnienie, nasenny, przeciwzapalny
benzoesan benzylu	przeciwzapalny, przeciwskurczowy, uspokajający, obniżający ciśnienie, nasenny
geraniol	antybakteryjny, przeciwgrzybiczy, przeciwpasożytniczy, przeciwwirusowy, modulujący układ odpornościowy, neurotoniczny
linalol	uspokajające, neurotoniczne, modulujące układ odpornościowy, przeciwbakteryjne, przeciwgrzybicze, przeciwwirusowe, przeciwpasożytnicze,
beta-kariofilen	przeciwalergiczne, przeciwzapalne, uspokajające, odblokowujące żyły i układ limfatyczny, obniżające ciśnienie
germakren	przeciwalergiczne, przeciwzapalne, uspokajające, odblokowujące żyły i układ limfatyczny, obniżające ciśnienie

Tabela 16 : Właściwości chemotypów ylang ylang

Ylang ylang jest przede wszystkim środkiem równoważącym. Daje poczucie bezpieczeństwa i pewności siebie. To zapach dobrego nastroju, rozluźnia i budzi pasję, ułatwia komunikację. Walczy także ze złością, frustracjami, bezsennością, fobiami. Stymuluje intuicję i kreatywność, jest szczególnie polecany osobom cierpiącym na przemęczenie, które nie potrafią odłączyć się od myśli i odpuścić.

Ylang ylang był szeroko stosowany w rytuałach na Wschodzie. W Indiach ten kwiat był obecny w klasztorach, aby przyciągać pomoc i miłosierdzie bogów dla wiernych. Filipińczycy używali go do odstraszania gorączek i infekcji. W klasztorach hinduskich stosowano go w rytuałach przywołujących „pomoc kosmiczną”. Brahmini używali go w swoich świętych maściach, aby zwiększyć swój charyzmę i magnetyzm.

Testy skuteczności Ylang ylang

Stres i nadciśnienie

Celem tego badania ^[34] przeprowadzonego w Korei było pokazanie efektów olejku eterycznego ylang ylang na ciśnienie krwi oraz poziom kortyzolu w ślinie. Badanie przeprowadzono na 83 pacjentach cierpiących na nadciśnienie. Grupa 28 osób miała inhalować olejek eteryczny ylang ylang, inna grupa 27 osób otrzymała placebo, a grupa kontrolna nie poddawana była żadnemu leczeniu. Ciśnienie krwi mierzono za każdym razem 10 minut po interwencji, a poziom kortyzolu 10 minut po płukaniu ust. Wyniki są następujące:

Rysunek 10 : Wyniki eksperymentu dotyczącego ciśnienia krwi

 

Rysunek 11: Zmiana poziomu kortyzolu przed i po dyfuzji ylang-ylang

Wyraźnie widać, że tylko grupa, która wdychała olejek eteryczny ylang-ylang, wykazała obniżenie ciśnienia krwi i poziomu kortyzolu. To badanie jest interesujące, ponieważ wyklucza efekt placebo, co potwierdza skuteczność tego olejku w relaksacji i redukcji stresu. Ponadto badanie trwało 4 tygodnie, z testem w poniedziałek i wtorek. Za każdym razem wyniki były podobne do przedstawionych tutaj. To potwierdza skuteczność olejku eterycznego ylang-ylang, ponieważ wyniki się powtarzały, eliminując efekt „psychologiczny”.

Drugie badanie ^[35] przeprowadzono na 29 mężczyznach na Uniwersytecie Konkuk w Korei, aby ocenić wpływ olejku eterycznego ylang-ylang na parametry fizjologiczne. Mierzono temperaturę skóry, puls, oddech i ciśnienie krwi. Badanie przeprowadzono na 2 grupach: jedna przebywała w zamkniętym pomieszczeniu przez 20 minut z dyfuzją ylang-ylang, a druga była grupą kontrolną (14). Wyniki są podobne do poprzedniego badania, zauważono rzeczywiście spadek ciśnienia skurczowego i rozkurczowego.

Kadzidło

Nazwa łacińska: Boswelia carterii  

Rodzina botaniczna: burserowate

pochodzenie: Somalia

Właściwości ^{[2][4][9][10] [36][37][38]}

Olej eteryczny Kadzidło olibanum	alfa-pinen	45-55%
	limonén	10-15%
	myrcén	5-10%
	paracymén	5-10%
	sabinén	5-10%

Tabela 17: Skład chemiczny olejku eterycznego z kadzidła

 

alfa-pinen	antyseptyczne atmosferyczne, przeciwwirusowe, kortyzonopodobne, udrożniające drogi oddechowe, balsamiczne wykrztuśne, limfotonizujące, pobudzające trawienie
limonén	antyseptyczne atmosferyczne, przeciwwirusowe, kortyzonopodobne, udrożniające drogi oddechowe, balsamiczne wykrztuśne, limfotonizujące, pobudzające trawienie
myrcén	antyseptyczne atmosferyczne, przeciwwirusowe, kortyzonopodobne, udrożniające drogi oddechowe, balsamiczne wykrztuśne, limfotonizujące, pobudzające trawienie
paracymén	antyseptyczne atmosferyczne, przeciwwirusowe, kortyzonopodobne, udrożniające drogi oddechowe, balsamiczne wykrztuśne, limfotonizujące, pobudzające trawienie
sabinén	antyseptyczne atmosferyczne, przeciwwirusowe, kortyzonopodobne, udrożniające drogi oddechowe, balsamiczne wykrztuśne, limfotonizujące, pobudzające trawienie

Tabela 18: Właściwości chemotypów kadzidła

Dzięki wysokiej zawartości terpenów, kadzidło ma silne działanie stymulujące układ hormonalny i kortykosteroidopodobne, co nadaje mu właściwości przeciwlękowe, równoważące i rewitalizujące. Jest szczególnie przydatne przy osłabieniu układu odpornościowego.

Ponadto jest jedynym, który zawiera diterpenol zwany incensolem, mający działanie regulujące na kilka hormonów; ta cząsteczka przynosi siłę i spokój. Badania naukowe wskazują nawet, że może mieć działanie przeciwnowotworowe.

Korzyści płynące z kadzidła są znane od dawna; jest to substancja święta, używana podczas ceremonii religijnych od zarania dziejów. Ponieważ dym unosi się ku niebu, uważano, że uspokaja bogów i przekazuje im modlitwy, oczyszcza miejsce oraz wpływa na stan ducha podczas medytacji lub innych praktyk religijnych, niezależnie od kultury.

Egipcjanie, oprócz jego właściwości oczyszczających podczas balsamowania zmarłych lub leczenia chorób, używali go do „poszerzania świadomości” i wzmacniania swoich mocy. Był poświęcony Ra, bogu słońca, i służył także do balsamowania ciał. Kadzidło było również jednym z darów mędrców wraz ze złotem i mirrą oraz stanowiło składnik świętego perfumu (Kyphi).

Testy skuteczności kadzidła

Działanie przeciw patogenom

Rodzina Burseraceae, a w szczególności Boswellia, należy do najlepiej zbadanych roślin leczniczych wschodnich przez naukowców zachodnich. W 1988 roku artykuł opublikowany w Agents et Actions oraz inny z 1992 roku w Journal of Pharmacology and Experimental Therapeutics przedstawiają, jak działa ekstrakt z Boswellii, a dokładniej kwas bosweliowy. Ma on wpływ na produkcję przeciwciał i odporność komórkową. Hamuje produkcję mediatorów stanu zapalnego, takich jak leukotrieny.

Kadzidło i mirra były stosowane synergicznie od 1500 lat p.n.e., jednak nie przeprowadzono badań potwierdzających ich uzupełniające działanie. Badanie ^[39] przeprowadzono więc w Południowej Afryce, na Uniwersytecie Witwatersrand, aby udowodnić wzrost skuteczności wobec wybranych patogenów (Staphylococcus aureus, Bacillus cereus, Pseudomonas aeruginosa …). Przeprowadzono kilka kombinacji boswellii i mirry, a na koniec eksperymentu 52,8% zastosowanych kombinacji wykazało pozytywne działanie w porównaniu z ich samodzielnym użyciem.

Inne badanie ^[40] w Atenach wykazało, że olejek eteryczny z kadzidła potrafi eliminować żywotność komórek nowotworowych trzustki. Może stanowić alternatywę terapeutyczną przeciw cytotoksyczności komórek nowotworowych, zwłaszcza w przypadku gruczolakoraków trzustki.

Relaksacja

W centrum onkologicznym w Londynie ^[41] aromaterapeuci współpracowali z personelem i pacjentami, aby poprawić ich samopoczucie i jakość życia. Olejki były dobierane w celu łagodzenia nudności i wspierania relaksacji. Rozdano 514 olejków eterycznych pacjentom z różnymi rodzajami nowotworów. Ostatecznie najczęściej używano lawendy, bergamotki i kadzidła.

 Sandałowiec

nazwa łacińska: santalum album

rodzina botaniczna: sandałowcowate

pochodzenie: Australia

Właściwości ^{[2][4][9][10][42][43][44]}

Olejek eteryczny Sandałowiec	santalén	15,00%
	santalol	85,00%

Tabela 19: Skład chemiczny olejku eterycznego z sandałowca

 

santalol	kardiotoniczny, odblokowujący żyły i układ limfatyczny, o działaniu hormonalnym
santalén	przeciwalergiczne, przeciwzapalne, uspokajające, odblokowujące żyły i układ limfatyczny, obniżające ciśnienie

Tabela 20: Właściwości chemotypów sandałowca

Santalole działają bezpośrednio na przysadkę mózgową; mają więc silne właściwości feromonowe. Nadaje to sandałowcowi efekt regulujący hormony stresu i hormony płciowe. Działanie jest porównywalne do neuroleptyków. Pozwala więc pozbyć się zmartwień, uspokoić napięcia i wyczerpanie nerwowe, odzyskać równowagę oraz wzmocnić psychikę. Jest także doskonałym stymulatorem metabolizmu, zwłaszcza sercowego.

Na Wschodzie sandałowiec jest zakorzeniony w tradycjach kulturowych i duchowych. Używa się go do okrywania zmarłych, aby pomóc im w przejściu do innego świata. Podczas ślubów również się go pali, aby dym otaczał nowożeńców. Jest także ceniony w medycynie tradycyjnej za zdolność do ochładzania gorących stanów emocjonalnych oraz pomagania w uwolnieniu się od nadmiernego rozmyślania i niepokoju.

Testy skuteczności sandałowca

Działanie przeciwnowotworowe

 Sandałowiec, a szczególnie santalol, był badany ^[45] w Stanach Zjednoczonych ze względu na zdolność do zatrzymywania cyklu komórkowego komórek nowotworowych. Jest więc uznawany za substancję o działaniu przeciwnowotworowym podczas kancerogenezy dzięki temu mechanizmowi.

 Szałwia muszkatołowa

nazwa łacińska: salvia sclarea

rodzina botaniczna: jasnotowate

pochodzenie: Drôme, Francja

Właściwości ^{[2][4][9][10][46]}

Olejek eteryczny Szałwia muszkatołowa	octan linalylu	75,00%
	germakren	5-10%
	linalol	17-20%

Tabela 21: Skład chemiczny olejku eterycznego z szałwii muszkatołowej

 

linalol	uspokajające, neurotoniczne, modulujące układ odpornościowy, przeciwbakteryjne, przeciwgrzybicze, przeciwwirusowe, przeciwpasożytnicze,
germakren	przeciwalergiczne, przeciwzapalne, uspokajające, odblokowujące żyły i układ limfatyczny, obniżające ciśnienie
Octan linalylu	regulująca pracę serca, przeciwskurczowa, uspokajająca, obniżająca ciśnienie, nasenna

Tabela 22: Właściwości chemotypów szałwii muszkatołowej

Olejek eteryczny z szałwii muszkatołowej jest jednym z najbardziej relaksujących. Rozluźnia, uwalnia zablokowaną energię i wzmacnia pewność siebie. Pomaga podejść do życia z większą lekkością i poszerzyć umysł, a także pomaga odstraszyć lęki, zmartwienia (w tym napięcia w relacjach) oraz niepokoje. Ma silne działanie pobudzające wyobraźnię i kreatywność. Ponadto łagodzi bóle skurczowe.

Po łacinie salvia oznacza leczyć lub ratować. W wielu starożytnych kulturach szałwia miała właściwości ochronne i oczyszczające. Używano jej także do rozwijania dojrzałości i mądrości duchowej. Była jedną z głównych roślin leczniczych w średniowiecznej Europie, stosowaną przez mnichów do leczenia różnych dolegliwości, ponieważ była „dobra na wszystko”.

Testy skuteczności szałwii muszkatołowej

Stres

Badanie ^[47] przeprowadzone przez National Research Foundation of Korea objęło 34 kobiety. Każda pacjentka wdychała olejek eteryczny z szałwii podczas badania ginekologicznego. Mierzono tętno, oddech oraz ciśnienie krwi, aby zbadać reakcje fizjologiczne autonomicznego układu nerwowego pod wpływem stresu. Poziom kortyzolu był również sprawdzany przed i po badaniu.

Rysunek 12: Wyniki po inhalacji olejku eterycznego z szałwii

 

Rysunek 13: Zmiana poziomu kortyzolu przed i po inhalacji olejku eterycznego z szałwii

 Podsumowanie

Moc natury i roślin jest znana od zarania dziejów. Jest wspólna dla wszystkich kultur. Wykorzystuje się ją w medycynie, fitoterapii, a szczególnie w aromaterapii dla olejków eterycznych.

Niedawno naukowcy zwrócili uwagę na zmysł dotąd słabo badany: węch. Okazał się on naszym najbardziej prymitywnym, ale z pewnością najzłożonym zmysłem. Aromachologia wykazała, że zapachy mają bezpośredni wpływ na naszą psychikę, a co za tym idzie na zachowanie. Pojawiły się też teorie dotyczące kwantowego charakteru węchu, które uzasadniają, że olejki eteryczne dają więcej niż tylko znane właściwości biochemiczne aromaterapii, czerpiąc energię z natury.

L’Aromaparfumerie® to połączenie dobrodziejstw natury i pięknej perfumerii. Aktywne serce obecne w każdym zapachu sprawia, że przyjemność zmysłów łączy się z pielęgnacją ciała i ducha.

 Słownik

Apoptoza : (czyli zaprogramowana śmierć komórki) to proces, w którym komórki inicjują autodestrukcję w odpowiedzi na sygnał.

Chemiotip : odrębna jednostka chemiczna w obrębie tego samego gatunku.

Kortyzol: hormon steroidowy wydzielany przez korę nadnerczy z cholesterolu. Reguluje między innymi poziom glukozy we krwi, reakcje układu odpornościowego oraz metabolizm tłuszczów. Jest wskaźnikiem stresu: jego poziom wzrasta w sytuacjach stresowych.

Dualizm korpuskularno-falowy: Fizyka kwantowa wykazała podwójną naturę światła, które jest jednocześnie zbudowane z cząstek i ma formę falową, co pozwala na kwantowanie energii. Pokazuje to potęgę molekuły, wykraczającą poza jej prosty skład.

Identyczna natura: związek chemicznie identyczny z naturalnym, otrzymany syntetycznie. Te produkty syntetyczne nie są molekułami wymyślonymi przez człowieka, lecz skopiowanymi z natury.

Lymphotonik: pobudza krążenie w obrębie układu (lub sieci) limfatycznego.

Neurotonik: przywraca napięcie układu nerwowego, nie pobudzając go przy tym.

Feromon: substancja chemiczna lub mieszanina substancji produkowanych przez gruczoły egzokrynne, wywołująca reakcje fizjologiczne lub behawioralne między osobnikami tego samego gatunku.

Fizyka kwantowa: Fizyka kwantowa obejmuje wszystkie dziedziny fizyki, w których stosowanie praw mechaniki kwantowej jest niezbędne do zrozumienia zachodzących zjawisk. Mechanika kwantowa to podstawowa teoria cząstek materii tworzących obiekty we wszechświecie oraz pól sił działających na te obiekty. Wprowadza pojęcia takie jak czasoprzestrzeń, względność, kwant energii.

Ciśnienie skurczowe i rozkurczowe: Ciśnienie skurczowe to ciśnienie panujące w naczyniach krwionośnych w momencie skurczu serca. Ciśnienie rozkurczowe to ciśnienie panujące w naczyniach między dwoma skurczami.

Zasada nierozdzielności: Dwa korpuskuły, które miały kontakt w danym momencie, pozostają na zawsze połączone, nawet jeśli są oddalone na nieskończone odległości. W ten sposób każda zmiana jednego z nich jest przekazywana drugiemu, z którym jest skorelowany, poza czasoprzestrzenią. Podkreśla to związek między olejkiem eterycznym pozyskanym z rośliny a samą rośliną.

Sympatykotonik: pobudza układ nerwowy współczulny, który uczestniczy między innymi w skurczu mięśni oraz w rytmu serca.

Układ dokrewny: Zespół narządów i tkanek uwalniających hormony do krwi.

 

Bibliografia

[1]

2005. Le guérer, Perfumy, od początków do dziś, Odile Jacob. 2005.

[2]

2007. Werner i R. Von Braunschweig, Aromaterapia, Vigot. 2007.

[3]

2005. Melerhenrich, J. Goleblowski, X. Fernandez i D. Cabrol-Brass, « Od cząsteczki do zapachu », l’actualité chimique, nr 289, s. 29‑40, wrz-2005.

[4]

2011. Gérault, J. charles Sommerard, C. Béhard i R. Mary, Przewodnik po olfaktoterapii, Albin michel. 2011.

 [5]

« Artykuł: kyphi », www.equi-nox.net, 01-kwi-2012. [Online]. Dostępne pod: http://www.equi-nox.net/t6399-dossier-le-kyphi. [Dostęp: 17-lip-2015].

[6]

2010. Penoël, Kwantowa aromaterapia, Guy Tredaniel. 2010.

[7]

21. Henry, « Kwantowe aspekty zmysłu węchu », przedstawione na 14. Międzynarodowym Sympozjum Aromaterapii i Roślin Leczniczych, Palais des congrès de grasse, 2012, s. 21.

[8]

Green Peace, « Zapach skandalu - Śledztwo dotyczące składu chemicznego 36 wód toaletowych i perfum », luty 2005.

 [9]

2011. Bosson, Aromaterapia energetyczna, Amyris. 2011.

[10]

1. Laboratorium, « Huile-et-sens.com », Huile-et-sens.com, 2006

[11]

2014. Monnatte Lassus, « Korzyści z olejku eterycznego z prawdziwej lawendy », PasseportSanté.net, paź-2014. [Online]. Dostępne pod: http://www.passeportsante.net/fr/Solutions/HuilesEssentielles/Fiche.aspx?doc=huile-essentielle-lavande-vraie. [Dostęp: 29-cze-2015].

[12]

2011. Bastianetto, « Lawenda na zmniejszenie lęku i pobudzenia », PasseportSanté.net, czerwiec 2011. [Online]. Dostępne pod: http://www.passeportsante.net/fr/Solutions/PlantesSupplements/Fiche.aspx?doc=lavande_ps. [Dostęp: 29-cze-2015].

[13]

2015. A. Mahnaz, B. M. Zahra, T. Ziba, B. Reza, M. Ali i M. Pouran, « Olejek eteryczny o zapachu lawendy a jakość snu u kobiet po porodzie », Kowsar Medical Institute, 17-kwie-2015.

[14]

2006. IS i L. GJ, « [Wpływ aromaterapii lawendowej na bezsenność i depresję u studentek]. - PubMed - NCBI », tom 36, nr^o 1, s. 136‑143, luty 2006.

[15]

2010. Moeini, M. Khadibi, R. Bekhradi, S. Ahmad Mahmoudian, i F. Nazari, « Wpływ aromaterapii na jakość snu u pacjentów z chorobą niedokrwienną serca hospitalizowanych na oddziałach intensywnej terapii szpitali kardiologicznych Uniwersytetu Medycznego w Isfahanie », Medknow Publications, Jesień-2010.

[16]

2008. K. Adalet, Y. Emel, i C. Dilek, « Wpływ inhalacji aromatu na lęk przed egzaminem », tom 3, nr^o 4, s. 125‑130, paź. 2008.

[17]

2008. Yumi, L. Kwangho, T. Tomohiko, S. Tai, H. Sachiko, H. Rei, K. Takayuki, W. Yu, H. Shiniro, M. Shio, K. Kazuo, D. Masao, i K. Issei, « Efekty relaksacyjne aromaterapii lawendowej poprawiają rezerwę prędkości przepływu wieńcowego u zdrowych mężczyzn ocenianą przez przezklatkową echokardiografię Dopplera - International Journal of Cardiology », tom 129, nr^o 2, s. 193‑197, wrz. 2008.

[18]

2014. Monatte Lassus, « Jakie są korzyści zdrowotne olejku eterycznego z bergamotki ? », PasseportSanté.net, wrz-2014. [Online]. Dostępne na: http://www.passeportsante.net/fr/Solutions/HuilesEssentielles/Fiche.aspx?doc=huile-essentielle-bergamote. [Dostęp: 03-lip-2015].

[19]

2011. Kang Ming i S. Chuh Wei, « Moja aromaterapia » Olfaktoterapia : Badanie potwierdza, że dyfuzja olejku eterycznego redukuje stres », tom 2011, 2011.

[20]

2015. Watanabe, K. Kuchta, M. Kimura, H. Rauwald, T. Kamei, i J. Imanishi, « Wpływ aromaterapii olejkiem eterycznym z bergamotki (Citrus bergamia (Risso) Wright & Arn.) na nastrój, aktywność układu przywspółczulnego oraz poziom kortyzolu w ślinie u 41 zdrowych kobiet - FullText - Forschende Komplementärmedizin / Research in Complementary Medicine 2015, tom 22, nr 1 - Karger Publishers », tom 22, nr^o 1, lut. 2015.

[21]

2014. Monatte Lassus, « Pozytywne działanie olejku eterycznego z rozmarynu z werbenonem », PasseportSanté.net, paź-2014. [Online]. Dostępne na: http://www.passeportsante.net/fr/Solutions/HuilesEssentielles/Fiche.aspx?doc=huile-essentielle-romarin-verbenone. [Dostęp: 03-lip-2015].

[22]

2007. Atsumi i K. Tonosaki, « Wąchanie lawendy i rozmarynu zwiększa aktywność usuwania wolnych rodników i obniża poziom kortyzolu w ślinie », Psychiatry Research, tom 150, nr 1, s. 89‑96, lut. 2007.

[23]

« To zioło zwiększa pamięć o 75% », santéNaturelle.org, 2003. [Online]. Dostępne na: http://www.santenaturelle.org/cette-herbe-augmente-la-memoire-de-75/. [Dostęp: 03-lip-2015].

[24]

2014. Monnatte-Lassus, « Olejek eteryczny z róży: jego właściwości », PasseportSanté.net, paź-2014. [Online]. Dostępne na: http://www.passeportsante.net/fr/Solutions/HuilesEssentielles/Fiche.aspx?doc=huile-essentielle-rose. [Dostęp: 06-lip-2015].

[25]

2014. Igarashi, H. Ikei, C. Song, i Y. Miyazaki, « Wpływ stymulacji węchowej olejkiem różanym i pomarańczowym na aktywność kory przedczołowej », Complementary Therapies in Medicine, tom 22, nr 6, s. 1027‑1031, gru. 2014.

[26]

2007. K. Hajime Fukui, « Wpływ zapachu na poziom kortyzolu i testosteronu u zdrowych dorosłych. », Neuro endocrinology letters, tom 28, nr 4, s. 433‑7, kwi. 2007.

 [27]

2012. Fukada, E. Kano, M. Miyoshi, R. Komaki, i T. Watanabe, « Wpływ inhalacji „Oleju różanego” na zaburzenia bariery skórnej wywołane stresem u szczurów i ludzi », Chem. Senses, tom 37, nr 4, s. 347‑356, sty. 2012.

 [28]

2015. Monnatte-Lassus, « Pozytywne efekty olejku eterycznego wanilii dla zdrowia », http://www.passeportsante.net/, sty-2015. [Online]. Dostępne na: http://www.passeportsante.net/fr/Solutions/HuilesEssentielles/Fiche.aspx?doc=huile-essentielle-vanille. [Dostęp: 10-lip-2015].

[29]

2. Marlier, « Wpływ wanilii na oddychanie wcześniaka », CNRS, s. 2.

 [30]

1. Epper, « Mirra i kadzidło – dobroczynne żywice | vitagate », vitagate.ch. [Online]. Dostępne na: http://vitagate.ch/fr/forme_beaute/medecine_naturelle/plantes_medicinales/myrrhe_encens. [Dostęp: 20-lip-2015].

[31]

2013. Chen, C. Zhou, Z. Ge, Y. Liu, Y. Liu, W. Feng, S. Li, G. Chen, i T. Wei, « Skład i potencjalne działanie przeciwnowotworowe olejków eterycznych pozyskanych z mirry i kadzidła », Oncology Letters, tom 6, nr 4, s. 1140‑1146, sie. 2013.

[32]

2014. Monnatte-Lassus, « Właściwości olejku eterycznego ylang ylang », http://www.passeportsante.net/, paź-2014. [Online]. Dostępne na: http://www.passeportsante.net/fr/Solutions/HuilesEssentielles/Fiche.aspx?doc=huile-essentielle-ylang-ylang. [Dostęp: 23-lip-2015].

[33]

« Moja aromaterapia » Wszystko o olejku eterycznym Ylang Ylang », mojaromaterapia.com. [Online]. Dostępne na: http://www.mon-aromatherapie.com/produits-pranarom/tout-savoir-sur-lhuile-essentielle-dylang-ylang. [Dostęp: 23-lip-2015].

[34]

I.-H. Kim, C. Kim, K. Seong, M.-H. Hur, H. M. Lim, i M. S. Lee, « Wdychanie olejku eterycznego a ciśnienie krwi i poziom kortyzolu w ślinie u osób z nadciśnieniem i przednadciśnieniem », Evid Based Complement Alternat Med, tom 2012, lis. 2012.

[35]

D.-J. Jung, J.-Y. Cha, S.-E. Kim, I.-G. Ko, i Y.-S. Jee, « Wpływ aromatu Ylang-Ylang na ciśnienie krwi i tętno u zdrowych mężczyzn », J Exerc Rehabil, tom 9, nr 2, s. 250‑255, kwi. 2013.

[36]

« Boswellia (Boswellia serrata): roślina lecznicza », pagesvertes.info. [Online]. Dostępne na: http://pagesvertes.info/boswellie-article-3129,283,fr.html. [Dostęp: 30-lip-2015].

[37]

„Olejek eteryczny z kadzidła: szczegółowa karta informacyjna”, Revelessence Aromathérapie. [Online]. Dostępne na: https://revelessence.com/huile/encens-oliban/. [Dostęp: 21-lip-2015].

[38]

„Czym jest kadzidło?” [Online]. Dostępne na: http://www.zamnesia.fr/content/240-qu-est-ce-que-l-encens-. [Dostęp: 21-lip-2015].

[39]

2012. de Rapper, S. f. Van Vuuren, G. p. p. Kamatou, A. m. Viljoen i E. Dagne, „Dodatkowe i synergistyczne działanie przeciwbakteryjne wybranych olejków z kadzidła i mirry – połączenie z farmakopei faraonów”, Letters in Applied Microbiology, tom 54, nr 4, s. 352‑358, kwi 2012.

[40]

2015. Triantafyllidi, T. Xanthos, A. Papalois i J. K. Triantafillidis, „Terapia ziołowa i roślinna u pacjentów z zapalnymi chorobami jelit”, Ann Gastroenterol, tom 28, nr 2, s. 210‑220, 2015.

 [41]

2014. Dyer, L. Cleary, M. Ragsdale-Lowe, S. McNeill i C. Osland, „Zastosowanie aromasticków w centrum onkologicznym: retrospektywna analiza”, Complement Ther Clin Pract, tom 20, nr 4, s. 203‑206, lis 2014.

[42]

2013. Césaire, „olejek z drzewa sandałowego: aromaterapia dla ciała i ducha”, Le blog des méthodes douces, 03-maj-2013. [Online]. Dostępne na: http://methodes-douces-et-bien-etre.com/forme/lhuile-bois-de-santal-aromatherapie-pour-corps-et-esprit/. [Dostęp: 22-lip-2015].

[43]

„Santal blanc bio - Santalum albim - Olejek eteryczny - Esprit Santé”, espritsanté. [Online]. Dostępne na: http://www.espritsante.com/9-fiche-777-Santal+blanc+bio+Santalum+albim+Huile+essentielle.html. [Dostęp: 22-lip-2015].

[44]

„Santal Jaune Olejek eteryczny Pranarom - Arôma essentiel”, aroma-essentiel. [Online]. Dostępne na: http://www.aroma-essentiel.fr/fr/catalogue/produits-huile-essentiel/huiles-essentielles/huiles-essentielles-pure/santal-jaune-huile-essentielle-pra.html#.Va9Wmvn4HIV. [Dostęp: 22-lip-2015].

[45]

2015. Santha i C. Dwivedi, „Przeciwnowotworowe działanie sandałowca (Santalum album)”, Anticancer Res., tom 35, nr 6, s. 3137‑3145, czerwiec 2015.

[46]

2014. Monnatte-Lassus, „Efekty olejku eterycznego z szałwii muszkatołowej”, http://www.passeportsante.net/, paź-2014. [Online]. Dostępne na: http://www.passeportsante.net/fr/Solutions/HuilesEssentielles/Fiche.aspx?doc=huile-essentielle-sauge-sclaree. [Dostęp: 24-lip-2015].

[47]

2013. H. Seol, Y. H. Lee, P. Kang, J. H. You, M. Park i S. S. Min, „Randomizowane badanie kontrolowane dotyczące Salvia sclarea lub Lavandula angustifolia: Różne efekty na ciśnienie krwi u kobiet z nietrzymaniem moczu poddawanych badaniu urodynamicznemu”, J Altern Complement Med, tom 19, nr 7, s. 664‑670, lipiec 2013.