Hormoonverstoorders in parfums: mythe of werkelijkheid?

Een hormoonverstoorder is een molecuul dat de normale werking van onze hormonen kan verstoren, zelfs als het in zeer kleine hoeveelheden in een product aanwezig is.

De aanwezigheid van deze microscopische moleculen in veel cosmetische producten roept echte zorgen op. Ze kunnen namelijk de vruchtbaarheid aantasten, het risico op bepaalde hormoonafhankelijke kankers verhogen en zelfs de ontwikkeling en groei van kinderen verstoren.

Ze zijn overal te vinden, vooral in dagelijkse verzorgingsproducten: zepen, crèmes, make-up, haarverzorging, parfums…

Bij parfums is waakzaamheid essentieel. Parfumwaters (toiletwaters, eau de parfums, eau de colognes) worden direct op de huid aangebracht, ingeademd en vaak al vanaf de adolescentie, soms zelfs vanaf de kindertijd gebruikt. Ze zijn problematisch, niet alleen vanwege de hormoonverstoorders die ze bevatten, maar ook om andere redenen.

De ingrediënten van parfums: wat zit er echt in?

Een conventioneel parfum is niet zomaar een natuurlijke geur. Het bevat veel chemische componenten, waaronder:

• Allergenen (limoneen, linalool, geraniol): verplicht vermeld, hun aanwezigheid is een van de eerste geïdentificeerde risico’s.
• Stoffen die als hormoonverstoorders zijn geïdentificeerd: ftalaten (waaronder DEP) gebruikt als fixatieven, sommige synthetische muskusgeuren, UV-filters toegevoegd om de formule te stabiliseren en de geur langer te laten duren.
• Giftige stoffen: oplosmiddelen of conserveermiddelen die formaldehyde en andere problematische verbindingen afgeven.
• Kleurstoffen: aanwezig alleen om producten een bepaalde kleur te geven, maar brengen schadelijke stoffen mee die gemakkelijk vermeden kunnen worden…
• Vluchtige organische verbindingen: dragen direct bij aan luchtvervuiling binnen en buiten.
• Irriterende stoffen: alcohol in hoge concentraties in sommige toiletwaters of eau de parfums.

Sommige grote huizen of merken van eau de cologne uit de Provence gebruiken nog steeds deze klassieke processen, hoewel ze tegenwoordig meer transparantie tonen en vooruitgang boeken op het gebied van veiligheid.

Focus op hormoonverstoorders in parfums

De ftalaten, die we hierboven kort noemden, zijn chemische verbindingen die veel worden gebruikt in alledaagse consumptiegoederen: parfums, shampoos, deodorants, plastics en voedselverpakkingen.

Hun rol is vaak om geuren te fixeren of materialen soepeler te maken. Deze stoffen worden geclassificeerd als hormoonverstoorders, die de productie en regulatie van hormonen in het menselijk lichaam kunnen verstoren – maar niet alleen dat: ze beïnvloeden ook ecosystemen, wat ze ook zorgwekkend maakt voor het milieu.

Wetenschappelijk onderzoek wijst op verontrustende effecten, vooral tijdens ontwikkelingsfasen: tijdens de zwangerschap, in de vroege kinderjaren en tijdens de adolescentie. Een recente studie toonde bijvoorbeeld aan dat een hoge blootstelling aan ftalaten het risico op ADHD-gerelateerd gedrag bij adolescenten met 25% verhoogt.

Maar de gevolgen stoppen daar niet; bij volwassenen zijn deze verbindingen in verband gebracht met hart- en vaatziekten. Ander onderzoek toonde zelfs aan dat het stoppen met het gebruik van schoonheidsproducten die ftalaten bevatten snel meetbare verbeteringen oplevert: na slechts 28 dagen zonder blootstelling daalden niet alleen de urineconcentraties van ftalaten significant, maar nam ook de expressie van genen gerelateerd aan kanker af.

Ondanks deze resultaten vinden sommige fabrikanten dat het bewijs nog onvoldoende is om een verbod te rechtvaardigen. Toch zijn de signalen volgens Andrea Gore, professor farmacologie en toxicologie aan de Universiteit van Texas in Austin, al duidelijk genoeg: ze raadt aan de blootstelling zo veel mogelijk te beperken, vooral voor gezinnen en ouders van jonge kinderen, die bijzonder kwetsbaar zijn. Deze voorzichtigheid is des te meer nodig omdat de Europese regelgeving over hormoonverstoorders beperkt is en langzaam evolueert.

Hoe kies je beter je parfums?

Voordat je een parfum kiest, is het belangrijk rekening te houden met de personen die het meest gevoelig zijn voor hormoonverstoorders. Zwangere vrouwen, kinderen, adolescenten, mensen met allergieën of astma, en mensen met hormonale aandoeningen (PCOS, endometriose, schildklierproblemen bijvoorbeeld): deze groepen vereisen extra waakzaamheid. Voor hen telt elk ingrediënt, en eenvoud wordt een waarborg voor veiligheid.

Gelukkig is het tegenwoordig mogelijk om je met een gerust hart te parfumeren, mits je weet etiketten te ontcijferen, de juiste keurmerken te herkennen en natuurlijke alternatieven te verkennen die bij elk profiel passen.

1. Herken de juiste keurmerken in één oogopslag

Veel keurmerken maken het tegenwoordig mogelijk parfums te identificeren die zonder controversiële ingrediënten zijn gemaakt. De bekendste zoals COSMOS, Nature & Progrès of Natrue garanderen bijvoorbeeld de afwezigheid van petrochemische stoffen, problematische conserveermiddelen of synthetische parfums.

Deze keurmerken eisen ook volledige transparantie over de samenstelling, een milieuvriendelijke aanpak en vaak lokale en/of ethische productie.

Handig om te weten: een parfum met het Cosmos Organic- of Nature & Progrès-keurmerk sluit bijvoorbeeld het gebruik van ftalaten, nitraatmuskus of andere synthetische fixatieven uit die nog vaak voorkomen in conventionele parfumerie.

Wil je meer weten? Lees ons volledige artikel over keurmerken die cosmetica zonder hormoonverstoorders garanderen.

2. Leer tussen de regels door te lezen

Zelfs zonder keurmerk kunnen bepaalde informatie op het etiket je al helpen de samenstelling van een parfum te beoordelen. Dit vraagt om een aandachtige – en soms wat technische – lezing van de bekende INCI-lijst (International Nomenclature of Cosmetic Ingredients), die verplicht is op alle cosmetische producten die in Europa worden verkocht.

Voorbeelden van vermeldingen om te ontcijferen:

• “Parfum” of “Fragrance”: deze algemene termen kunnen een mengsel van tientallen moleculen aanduiden, natuurlijk of synthetisch. In conventionele parfumerie verbergen ze soms de aanwezigheid van ftalaten of synthetische muskus.
• Vermelde allergenen (limoneen, geraniol, linalool…): hun vermelding is verplicht boven een bepaalde drempel. Deze componenten zijn vaak van natuurlijke oorsprong (uit essentiële oliën) maar kunnen de gevoelige huid irriteren.
• Technische of afgekorte termen: zoals DEP (diethylftalaat), BHT of benzylsalicylaat. Sommige daarvan worden verdacht van hormoonverstorende of allergeen eigenschappen.

Een etiket goed lezen vereist geen scheikundige te zijn, maar wel een paar eenvoudige reflexen. Hoe korter de INCI-lijst, hoe beter. Een minimalistische formulering staat vaak voor transparantie… en veiligheid.

Wil je meer weten? Ontdek onze gids: Hoe de INCI-lijst te ontcijferen om hormoonverstoorders te herkennen?

3. Verken gezondere alternatieven

Natuurlijke parfumerie biedt tegenwoordig een mooie diversiteit aan opties voor wie plezier in geur wil combineren met veiligheid. In tegenstelling tot conventionele parfums zetten deze alternatieven in op eenvoudigere samenstellingen, vaak 100% van natuurlijke oorsprong, zonder synthetische fixatieven of petrochemische ingrediënten.

Populaire formaten zijn onder andere:

• Solide parfums: handig om mee te nemen, alcoholvrij, ideaal voor droge of gevoelige huid.
• Natuurlijke eau de parfums: geformuleerd op basis van essentiële oliën, ze bieden een rijke geurbeleving. Let op: sommige allergenen kunnen vermeld staan omdat ze natuurlijk aanwezig zijn in de gebruikte essentiële oliën. Hun plantaardige oorsprong en gecontroleerde dosering onderscheiden ze van controversiële synthetische ingrediënten. Bij Aimée de Mars gaan we nog verder door formules met essentiële oliën te ontwikkelen die de parfums niet fotosensibiliserend maken. Onze parfums kunnen gebruikt worden tijdens zwangerschap en borstvoeding.
• Hydrolaten en bloemwaters: perfect voor kinderen of voor dagelijks gebruik met een lichte touch.

Bij Aimée de Mars worden parfums geformuleerd met biologisch tarwe-alcohol zonder chemische denaturatie, levend Keltisch bronwater en natuurlijke parfums op basis van nobele essentiële oliën en bloemabsolues. Geen enkel synthetisch ingrediënt of vermoedelijke hormoonverstoorder wordt gebruikt: ze bevatten geen ftalaten, geen synthetische muskus, geen chemische filters of controversiële conserveermiddelen zoals BHT, en kunnen ook tijdens zwangerschap en borstvoeding worden gebruikt.

Conclusie: mythe of realiteit?

Realisme! De aanwezigheid van hormoonverstoorders in parfumwaters, toiletwaters, eau de parfums of eau de colognes is geen mythe. Studies in Europa, de Verenigde Staten en Canada bevestigen dat deze chemische stoffen nog steeds in formules voorkomen.

Waakzaamheid blijft cruciaal. Om de blootstelling aan hormoonverstoorders te verminderen, telt elke handeling: kies voor gecertificeerde parfums, lees de INCI-lijst aandachtig, geef de voorkeur aan eenvoudigere formaten, vooral voor gevoelige profielen… Door deze goede gewoonten te combineren bescherm je niet alleen je eigen gezondheid, maar ook die van je dierbaren — kinderen, adolescenten, zwangere vrouwen — en zelfs het milieu.

Sommige merken gaan verder dan alleen voldoen aan de regelgeving. Dat is het geval bij Aimée de Mars, pionier in het creëren van parfums zonder hormoonverstoorders. Ontwaak je zintuigen met geuren die bij je passen: ontdek onze selectie van parfums zonder hormoonverstoorders.