Hormoonverstoorders in voeding: wat moet je weten?

Voeding is een pijler van de gezondheid, maar tegenwoordig verbergen zich daarin onzichtbare, stille stoffen die het metabolisme en het hormoonstelsel kunnen verstoren: de hormoonverstoorders. Voeding is bovendien een van de belangrijkste bronnen van blootstelling aan hormoonverstoorders. Gebruik van pesticiden, verpakkingen… Veel zaken vervuilen onze voeding. We leggen het je allemaal uit.

Welke hormoonverstoorders vinden we terug in onze voeding?

Om een bewustere en minder vervuilde voeding te kiezen, vrij van hormoonverstoorders, is het essentieel te begrijpen hoe ze in onze voeding terechtkomen. Het zijn niet de voedingsmiddelen zelf die ze bevatten, maar eerder de omgeving waarin ze groeien of bewaard worden. In detail zijn ze vervuild door:

Pesticiden en landbouwresiduen

De chemische stoffen die in de conventionele landbouw worden gebruikt om gewassen te beschermen, vervuilen fruit, groenten en granen en hebben schadelijke effecten op het lichaam en het milieu. In deze voedingsmiddelen vinden we doses pesticiden die het hormoonstelsel aanzienlijk kunnen verstoren. Helaas kunnen deze stoffen blijven bestaan ondanks het wassen, omdat ze soms diep in het voedsel doordringen.

Voedselplastics en conserveringscoatings

De manier waarop voedsel wordt bewaard speelt ook een centrale rol in de blootstelling aan hormoonverstoorders. Stoffen in plastics en coatings van blikjes kunnen overgaan naar het voedsel dat ze bevatten. Meer specifiek vinden we er bisfenol A en zijn derivaten, evenals ftalaten.

Milieuverontreinigende stoffen

Sommige hormoonverstoorders worden niet direct toegevoegd, maar komen voort uit de algemene milieuvervuiling. Dioxines, PCB’s en andere persistente organische verontreinigende stoffen hopen zich op in voedselketens. Deze stoffen zijn een weerspiegeling van een milieugeheugen: ze vertellen het verhaal van onze industriële keuzes uit het verleden en hun blijvende impact op het leven.

Industriële voedingsmiddelen

De verwerking van voedsel kan ook een bron van indirecte blootstelling zijn. Sommige additieven, behandelingsmiddelen of verontreinigingen die tijdens industriële processen ontstaan, worden verdacht van effecten op het hormoonstelsel. Hoe meer een voedingsmiddel bewerkt is, hoe meer potentiële blootstellingsbronnen het bevat: grondstoffen, processen, verpakkingen. Daarentegen blijven eenvoudige, onbewerkte en weinig bewerkte voedingsmiddelen het meest begrijpelijk voor het lichaam.

Hoe komen deze stoffen op ons bord terecht?

Je begrijpt dus dat alle eerder genoemde stoffen, chemisch of niet, heel gemakkelijk op je bord kunnen belanden zonder goede kennis van hormoonverstoorders. Ze dringen niet via één enkele weg de voeding binnen. Ze nemen meerdere routes, vaak aanvullend.

Residuen op fruit en groenten, overdracht vanuit plastic verpakkingen en blikjes, besmetting tijdens verwerking of koken… Bijvoorbeeld, een gerecht gemaakt met biologische ingrediënten kan vervuild zijn met BPA omdat het wordt opgewarmd in een plastic bakje. Vaak is het dus niet het voedingsmiddel zelf dat problematisch is, maar het hele traject dat het aflegt voordat het bij ons komt.

Wat zijn de gezondheidsrisico’s?

Hormoonverstoorders hebben schadelijke effecten op de gezondheid: ze verstoren het hormoonstelsel, ons hormonale systeem; een essentieel onderdeel van de menselijke stofwisseling dat vele processen reguleert: groei, voortplanting, stofwisseling, stemming, slaap… Hormoonverstoorders kunnen dit systeem beïnvloeden door de werking van natuurlijke hormonen na te bootsen of te blokkeren, wat kan leiden tot hormonale stoornissen: verminderde vruchtbaarheid, vroegtijdige puberteit, en zelfs problemen bij kinderen bij blootstelling in de baarmoeder tijdens de zwangerschap.

Op lange termijn wordt herhaalde blootstelling ook in verband gebracht met diverse andere mogelijke effecten, zoals stofwisselingsstoornissen of een verhoogd risico op bepaalde hormoonafhankelijke kankers.

Hoe beperk je hormoonverstoorders in je voeding?

Het is mogelijk om, door eenvoudige gewoonten aan te nemen, je blootstelling aan hormoonverstoorders in je voeding te beperken. Over het algemeen wordt aanbevolen om:

• Voedingsmiddelen van biologische, lokale en seizoensgebonden oorsprong te verkiezen;
• Onbewerkte voedingsmiddelen te verkiezen boven bewerkte;
• Fruit en groenten goed te wassen voor consumptie;
• Bewaarmethoden in plastic of blik te vermijden en te kiezen voor glazen opties;
• Voedsel niet op te warmen in plastic bakjes;
• Aankoop van oververpakte producten te vermijden.

Uiteindelijk is het doel terug te keren naar een eenvoudigere voeding.

Etikettering en regelgeving: waar staan we?

De afgelopen jaren heeft in Frankrijk een algemeen bewustzijn en talrijke onderzoeken en studies van ANSES de overheid ertoe gebracht een nationale strategie tegen hormoonverstoorders op te zetten door een regelgevend kader te adopteren, een baanbrekende stap binnen Europa.

Sommige stoffen zijn nu verboden of beperkt, vooral in voedselverpakkingen. Bisfenol A is bijvoorbeeld verboden in babyflessen en voedselverpakkingen. Bovendien verplicht de wet producten op de markt om de aanwezigheid van hormoonverstoorders te identificeren. Het doel van deze regelgeving is de gezondheid van de bevolking en het ecosysteem te beschermen.

Toch blijft de regelgeving gedeeltelijk. De effecten van mengsels van stoffen worden nog onvoldoende meegenomen, en de etikettering is vaak niet duidelijk genoeg om consumenten volledig geïnformeerde keuzes te laten maken. In dit kader is individuele waakzaamheid de sleutel.

Concluderend is het beperken van je blootstelling aan hormoonverstoorders via voeding een van de sleutels tot het behouden van je gezondheid. Het betekent anders leren leven, bewuster en eenvoudiger. Elke voedingskeuze, hoe klein ook, kan een daad van zorg worden. Voor jezelf, voor anderen, voor het milieu.

Vergeet niet dat voeding slechts één toegangspoort is. Hormoonverstoorders zijn ook aanwezig op veel andere niveaus, zoals alledaagse voorwerpen, cosmetica, parfums en schoonmaakproducten. Daarom biedt Aimée de Mars je producten die steeds respectvoller zijn voor je lichaam en je innerlijk welzijn.