De natuurlijke parfum
Laboratoire AiméeNatuurlijke parfums zijn een complexe zoektocht. Aimée de Mars besluit de geheimen van natuurlijke parfums met je te delen: zijn ze per se biologisch? Blijven ze lang hangen? Beperken ze allergieën? Zijn ze clean? ... Ontdek alles wat je over deze parfums moet weten.
L'art de la parfumerie
De parfumerie is mysterieus. Dat komt doordat deze kunst draait om de zintuiglijke beleving en de regels nog erg vaag zijn om het werk van parfumeurs te beschermen. In deze wereld zijn dan ook enkele geheimen, met name over de formules van parfums.
Hoewel de wetgeving zeer strenge eisen stelt aan de INCI-lijsten van cosmetica en make-up, bestaat er een juridisch vacuüm waardoor een parfumeur zijn formule niet hoeft bekend te maken, omdat die onder het “bedrijfsgeheim” valt. Daarom weten we vaak niet waar de grondstoffen vandaan komen.
De parfumerie zoals we die vandaag kennen, dateert uit de 19e eeuw, met de opkomst van de petrochemie. Daardoor biedt ze synthetische geurnoten, die essentieel zijn voor gevarieerde geurcomposities en niet gevaarlijk zijn, maar natuurlijke alternatieven voor consumenten waren tot voor kort schaars. “Je krijgt nooit de volledige ingrediëntenlijst van je parfum te zien, maar alleen de allergenen (vaak natuurlijke), de alcohol en het bekende containerbegrip ‘parfum fragrance’, dat alle overige ingrediënten kan omvatten die niet op het etiket worden vermeld. Met natuurlijke parfums streven we naar meer transparantie.”
Wat is een natuurlijk parfum?
Concreet is een 100% natuurlijk parfum een parfum zonder enige synthetische geurstof en dus zonder geurstoffen uit de petrochemie. “Om natuurlijk te zijn, moet een parfum volgens de ISO-norm, die zeer nauwkeurig is vastgelegd, voor minstens 95% uit natuurlijke ingrediënten bestaan. Dat beperkt de mogelijkheden, want waar een parfumeur in de klassieke parfumerie over ongeveer 4.000 geurnoten beschikt, heeft iemand die zich op natuurlijke formules toelegt er maar zo’n 400.” Dat betekent dat je bepaalde geurfamilies moet missen, zoals muskus, die tegenwoordig alleen nog uit synthetische geurstoffen bestaat.
Toch is er een nuance als het gaat om synthetische noten: “Je moet weten dat sommige noten synthetisch worden genoemd, terwijl ze afkomstig zijn uit de plantenwereld. Om bijvoorbeeld grijze amber te vervangen, een zeer geliefde muskus in de parfumerie die oorspronkelijk afkomstig is van de potvis, kan ambroxan worden gebruikt, een muskus die uit salie wordt gesynthetiseerd. Het gaat dus om een natuurlijke noot, omdat die afkomstig is van een plant, maar ze is wel gesynthetiseerd.”
Daarnaast zijn ook andere ingrediënten, zoals siliconen, kleurstoffen en ftalaten, verboden in natuurlijke parfums.
Natuurlijke parfums
Is natuurlijke parfum altijd biologisch?
Om als natuurlijk te worden beschouwd, moet aan bepaalde criteria worden voldaan. Hetzelfde geldt voor biologisch. Alles wat natuurlijk is, is dus niet per se biologisch. Voor biologische producten gelden zeer strenge regels, met verschillende keurmerken, zoals Ecocert en Cosmos Bio, de bekendste. Die vereisen minimaal 95% natuurlijke ingrediënten en minimaal 20% biologische ingrediënten. Maar ook dan blijven er nuances bestaan, met name vanwege de hoge kosten van keurmerken: “Bij Bastille gebruiken we biologische tarwealcohol en zijn onze formules bovendien voor 85% biologisch, maar we hebben geen keurmerk omdat dat duur is, het proces erg lang duurt en je voor elke parfum opnieuw moet betalen. Voor een jong merk is dat erg ingewikkeld.”
Blijft natuurlijke parfum goed hangen?
De opkomst van natuurlijke parfumhuizen laat duidelijk zien dat er behoefte is aan meer duidelijkheid en transparantie. Ook bewijst dit dat er grote vooruitgang is geboekt op het gebied van geursporen en dat het niet meer alleen draait om essentiële oliën met hun herkenbare geuren. “Natuurlijke parfum maakt het mogelijk om ingrediënten van zeer hoge kwaliteit te gebruiken, maar je moet bereid zijn daar een budget voor uit te trekken en te kiezen voor geuren die anders zijn dan die uit de reguliere parfumerie.” Zo verschijnen er subtiele en verfijnde parfums op de markt.
Daar staat tegenover dat natuurlijke parfum technisch gezien minder lang blijft hangen, omdat de synthetische noten, zoals muskus, die de geur langer laten aanhouden, ontbreken. “De houdbaarheid van natuurlijke parfums is een grote uitdaging. Voor onze parfums met 100% ingrediënten van natuurlijke oorsprong was de uitdaging om zelf een plantaardige muskus te creëren, zodat we een interessante, betoverende geurspoor konden garanderen. Dankzij deze plantaardige muskus hebben onze parfums een geurspoor en blijven ze de hele dag hangen.”
Beperkt natuurlijke parfum allergische reacties?
In werkelijkheid zijn er maar weinig mensen allergisch voor allergene stoffen in formules, zoals linalool uit lavendelolie of geraniol uit etherische rozenolie. Het echte probleem zijn de extra stoffen die we aan onze cosmetica toevoegen: additieven die op lange termijn gezondheidsproblemen kunnen veroorzaken, zoals hormoonverstorende stoffen, ftalaten, parabenen, kleurstoffen of BHT. “Butylhydroxytolueen (of BHT) kan bijvoorbeeld schuilgaan achter de beruchte verzamelterm op de INCI-lijst, terwijl je deze stof juist moet vermijden.” Kiezen voor een natuurlijk parfum heeft dus meer te maken met je overtuigingen en je manier van consumeren.
De productie van een natuurlijk versus conventioneel parfum
In de parfumwereld is fijnparfum, ook wel alcoholparfum genoemd, het bekendste product. Het wordt verkregen door een parfumconcentraat, oftewel 'sap', een mengsel van synthetische geurstoffen en natuurlijke extracten, te verdunnen in ethylalcohol.
Fijnparfum is een verdunning van een parfumconcentraat in ethanol.
Afhankelijk van de concentratie van de parfumcompositie kunnen verschillende producten worden verkregen: parfum (15 tot 30%), eau de parfum (8 tot 15%), eau de toilette (5 tot 8%), eau de Cologne (3 tot 5%) en sportparfum (1 tot 3%).
Parfumeurs gebruiken twee grote families grondstoffen: natuurlijke producten en synthetische verbindingen.
Natuurlijke verbindingen
Verschillende extracten van plantaardige oorsprong (afkomstig van bloemen, bladeren, wortels, zaden, schors, harsen…) en van dierlijke oorsprong kunnen in de formule van een parfum worden verwerkt. Er zijn twee grote families extracten te onderscheiden. Extracten die worden verkregen door hydrodistillatie, stoomdestillatie of persing, en die etherische oliën of essences worden genoemd. En producten die worden verkregen door extractie met behulp van een organisch oplosmiddel, genaamd concreet, absolue, resinoïde of oleohars, tinctuur.
Er bestaan ook natuurlijke isolaten, zoals bijvoorbeeld:
Natuurlijk benzaldehyde: molecuul dat van nature in amandelen voorkomt.
Natuurlijke vanilline: synthese uit natuurlijke kruidnageleugenol
Synthetische verbindingen
Synthetische verbindingen kunnen in twee typen worden ingedeeld: synthetische moleculen uit de natuur, oftewel natuuridentieke moleculen, en synthetische moleculen die door de mens zijn uitgevonden.
Voorbeelden van natuuridentieke moleculen (moleculen die in de natuur voorkomen en niet door de chemie zijn uitgevonden):
Synthetische vanilline
Synthetisch benzaldehyde
Synthetische linalool
Voorbeelden van synthetische moleculen (een molecuul dat is uitgevonden en gesynthetiseerd):
Ethylvanilline: extra sterke vanillenoot
Methylionon: violetjes-snoepnoot
De ingrediënten van de parfums van Aimée de Mars
De parfums van Aimée de Mars zijn voor 100% van natuurlijke oorsprong.
Met:
ALCOHOL: NATUURLIJKE BIOLOGISCHE TARWEALCOHOL, natuurlijk gedenatureerd met essentiële oliën
WATER: CELTISCH BRONWATER VAN AIMÉE
GEURCONCENTRAAT: het geurconcentraat in een natuurlijk parfum bestaat uit natuurlijke grondstoffen, zoals essentiële oliën, natuurlijke isolaten, absolues, harsen en natuuridentieke moleculen.
Synthetische parfums bevatten 50-90 % moleculen van synthetische oorsprong.
CHEMISCHE FILTERS: niet aanwezig in natuurlijke formuleringen
KLEURSTOFFEN: niet aanwezig in natuurlijke formuleringen
STABILISATOR (BHT, BHA): niet aanwezig in natuurlijke formuleringen
De geurpiramide van parfums
De topnoot: deze noot omvat de eerste minuten waarin het parfum zich verspreidt (0 tot 30 min.). Hieronder vallen aromatische grondstoffen en citrusvruchten.
De hartnoot: deze noot omvat fruitige, groene, bloemige en kruidige noten. (30 min. tot 1 uur)
De basisnoot: deze noot bestaat uit grondstoffen met zware moleculen, zoals houtachtige, amberachtige, muskusachtige en dierlijke noten. (Meer dan 1 uur)
De productiestappen van een parfum
1. CREATIE – BRIEFING – FORMULERINGSRICHTLIJNEN en SELECTIE VAN GRONDSTOFFEN
Eerst moet de richting van het uiteindelijke parfum worden bepaald: wordt het bijvoorbeeld eerder bloemig of houtachtig?
Vervolgens selecteert de parfumeur de grondstoffen. Daarna stelt die een compositie samen. L’De creatiefase duurt korter of langer, afhankelijk van de complexiteit van het parfum. Er zijn enkele tot meer dan honderd pogingen nodig om een formule goed te keuren.
Het parfum wordt in alcohol beoordeeld voordat het wordt goedgekeurd.
2. WEGEN VAN HET GEURCONCENTRAAT
De formule wordt goedgekeurd en de productiefase begint. Het concentraat wordt gewogen en rijpt vervolgens 1 week.
3. RIJPING VAN HET CONCENTRAAT – 1 week
4. MENGEN MET ALCOHOL*
Deze stap bestaat uit het mengen van de ingrediënten: parfumconcentraat, alcohol en in ons geval bronwater. Het parfum macereert gedurende 2 weken, zodat alle bestanddelen goed op elkaar inwerken.
*L’alcohol moet worden gedenatureerd om ervoor te zorgen dat het product voldoet aan de douanevoorschriften.
Bij conventionele parfumerie kunnen bepaalde ftalaten worden gebruikt om alcohol te denatureren, zoals di-ethylftalaat (DEP), of glycols. Di-ethylftalaat is een hormoonontregelende stof.
In onze parfums zijn het de etherische oliën die de biologische tarwealcohol denatureren.
5. MACEREREN – 2 weken
6. KOELEN + FILTREREN
Om de geurontwikkeling te stoppen, koelen we het mengsel van parfumconcentraat en alcohol af tot ongeveer 0 graden, zodat de minst oplosbare stoffen, zoals wassen, neerslaan. Daarna filteren we het mengsel om deze onzuiverheden te verwijderen en het parfum helder te maken.
Bij een conventioneel synthetisch parfum kan een stap met KLEURSTOFFEN + toevoeging van een uv-filter nodig zijn om de kleur te behouden. Deze stap komt niet voor bij parfums van Aimée de Mars.
7 - VERPAKKING
Het parfum wordt in flacons afgevuld.
Natuurlijk parfum en clean parfum: wat zijn de verschillen?
Laten we nog dieper ingaan op de samenstelling van een natuurlijk parfum en uitleggen wat er allemaal schuilgaat in de ingrediëntenlijst, ook wel de INCI-lijst van een parfum genoemd. Je hoort er veel over dankzij Yuka en INCI Beauty, apps die de samenstelling van cosmetica en parfums ontleden.
Zoals je inmiddels weet, bestaat een natuurlijk of synthetisch parfum uit het concentraat, dat zelf uit zo'n twintig tot dertig ingrediënten bestaat (etherische oliën, isolaten, absolues of chemische moleculen uit aardolie), alcohol en water.
Bij de meeste conventionele synthetische parfums zien we dat er bovendien kleurstoffen en een of twee chemische filters in zitten.
Zo krijgen we een INCI-lijst met:
Alcohol denat. (alcohol)
Water (water)
Parfum (het concentraat)
CI… (kleurstoffen)
Benzofenon 1 of 3…
En de hele lijst met allergenen, zoals limoneen, linalool…
Laten we terugkomen op alcohol: waarom gedenatureerd?
In cosmetica moeten we, anders dan in de voedingsmiddelenindustrie, waar drinkalcohol wordt gebruikt, de douane bewijzen dat de alcohol niet voor consumptie bestemd is.
Ook moet je de alcohol ‘denatureren’ met een hulpstof die hem ongeschikt maakt voor consumptie.
Meestal wordt gezegd dat de alcohol is gedenatureerd met een chemisch ingrediënt zoals bitrex of diethylftalaat (DEP). Jawel, de meeste ftalaten zijn verboden vanwege hun schadelijkheid, maar DEP nog niet!
Er zijn ook andere manieren om alcohol te denatureren, bijvoorbeeld met etherische oliën; dit moet dan door de douane worden goedgekeurd.
Daarom zie je zelfs op sommige natuurlijke parfums niet altijd 100% natuurlijk staan, maar 99,9% natuurlijk.
Alleen het percentage 100% natuurlijk garandeert dat de alcohol niet met een chemisch additief is gedenatureerd.
In biologische parfums is de gebruikte alcohol gecertificeerd biologisch; vaak gaat het om tarwealcohol.
L’eau
L’eau maakt 10 tot 20% uit van de samenstelling van een parfum, afhankelijk van het gewenste alcoholpercentage. Het is ook aanwezig om de vaste stoffen (wassen) die van nature in het concentraat zitten, tijdens de filtratie- en koelstap te helpen neerslaan.
Zoals je weet, hebben we bij parfums van Aimée de Mars voor een heel bijzonder water gekozen: het Keltische bronwater van Aimée, met een zeer hoge trillingsfrequentie.
Kleurstoffen en chemische filters
Je zult kleurstofnamen zien, zoals violet 2 (CI 60730), red 33 (CI 17200) of yellow 6 (CI 15985). Deze behoren tot de familie van azokleurstoffen, die niet neutraal zijn voor de huid.
De ergste zijn echter de chemische filters, zoals benzophenone 3 of butyl methoxydibenzoylmethane. Deze staan op de officiële lijst van de autoriteiten en er is aangetoond dat ze hormoonverstorend werken.
Het concentraat
Het concentraat wordt in verschillende percentages in parfumcomposities verwerkt. Dat hangt af van het producttype: eau de cologne, eau de toilette, eau de parfum of parfum.
De concentratie neemt natuurlijk toe naarmate je richting de parfumcategorie gaat, en dat hangt samen met de intensiteit en hoe lang het parfum op de huid blijft zitten.
De percentages verschillen sterk van het ene parfummerk tot het andere.
Onder de etherische oliën vinden we citroen-, bergamot-, lavendel-, cederhout- en sandelhoutolie… Absolues zijn extracten van planten die hun essence niet met waterdamp afgeven, zoals jasmijn-, benzoë- en tonka-absolue.
Isolaten zijn natuurlijke of uit de petrochemie afkomstige moleculen, zoals vanilline (vanille), ionon (viooltje)…
We gaan niet verder in op het prijsverschil tussen een synthetisch en een natuurlijk concentraat (onthoud alleen dat het ene 10 tot 15 keer zo duur is als het andere).
En vergeet niet dat dit het grote verschil maakt tussen een natuurlijk parfum en een synthetisch parfum. De trilling en energetische werking van het parfum zijn namelijk totaal verschillend.
Parfums en allergenen
Allergenen worden vaak met de vinger gewezen en als «schadelijk» bestempeld, omdat ze allergieën kunnen veroorzaken. Het is heel goed dat ze op de verpakking moeten worden vermeld, zodat mensen met allergieën hiervan op de hoogte zijn. Gelukkig gaat het echter om een zeer klein percentage van de mensen.
Mensen die bijvoorbeeld allergisch zijn voor limoneen, kunnen ook geen citroen of mandarijn aanraken of uitpersen, omdat limoneen aanwezig is in de schil van citroenen en mandarijnen.
Net zoals iemand die allergisch is voor geraniol geen roos uit de tuin kan ruiken. Iemand die allergisch is voor linalool kan geen lavendel aanraken, omdat die een grote hoeveelheid linalool bevat.
Natuurlijk is het belangrijk om voorzichtig te zijn met essentiële oliën, die zeer geconcentreerd zijn in actieve stoffen. Daarom is het belangrijk ze te gebruiken met kennis van hun samenstelling:
Zo gebruiken we bijvoorbeeld geen pure biologische essentiële bergamotolie op de huid, omdat die een fotosensibiliserend bestanddeel bevat: het bekende bergapteen.
Daarom schrijft de regelgeving voor parfums en cosmetica voor dat we bergamot zonder bergapteen gebruiken, zodat parfums niet fotosensibiliserend zijn.
Parfums uit Grasse zonder CMR-stoffen
U kunt deze vermelding tegenkomen, maar ze is geen garantie voor natuurlijkheid: ze betekent alleen dat de samenstelling of productie in Grasse heeft plaatsgevonden, maar meestal met synthetische ingrediënten en zonder CMR-stoffen (kankerverwekkend, mutageen en giftig voor de voortplanting).
De garantie voor een natuurlijk parfum
Sinds de komst van clean beauty uit de Verenigde Staten zien we veel merken opkomen die enkele natuurlijke ingrediënten uitlichten, zonder daarvoor gecertificeerd te zijn.
De enige garantie dat een parfum echt natuurlijk is, is dat het product is gecertificeerd door een onafhankelijke instantie (Ecocert of Cosmecert) en het Cosmebio/COSMOS-logo op het product staat. Dat bewijst dat het product voldoet aan het zeer strenge keurmerk voor biologische en natuurlijke cosmetische producten.
Van de natuurlijke parfumerie tot Aromaparfumerie®
De huidige parfumerie
De parfumerie is de afgelopen vijftig jaar sterk geëvolueerd. In de conventionele sector bestaat 80% van de verkoopprijs van een parfum uit reclame en marketing. De parfumcompositie vormt nu nog maar een uiterst klein deel van het budget, wat de keuze aan grondstoffen beperkt. Daarom zijn alleen synthetische producten geschikt om aan deze beperkingen te voldoen. In de jaren 60 bestond een parfum nog voor 75% uit natuurlijke producten. Tegenwoordig ligt het percentage natuurlijke grondstoffen ruim onder de 25%. Deze daling is te wijten aan de vooruitgang in de synthetische chemie en aan de voorwaarden die worden gesteld aan massaproductie, de prijs en de nieuwe regelgeving. Een lancering bij een groot parfumhuis begint namelijk met 1 ton concentraat. Bij zulke hoeveelheden is het onmogelijk om parfums uitsluitend met natuurlijke grondstoffen te maken (1).
Van aromachologie tot Aromaparfumerie®
L’aromatherapie is een tak van de fytotherapie. Ze werd in 1910 ontwikkeld door de chemicus Gattefossé. Het gaat om het gebruik van natuurlijke essences voor therapeutische doeleinden. Het is een natuurlijke therapie die berust op de relatie tussen de chemische bestanddelen van natuurlijke essences en de therapeutische werking die daaruit voortvloeit. Natuurlijke essences worden gekozen op basis van hun samenstelling, waarbij elke molecule bepaalde fysische eigenschappen heeft (2).
L’reuk is het enige van onze zintuigen dat niet rechtstreeks tot het bewustzijn doordringt
De geurboodschap die we waarnemen wanneer we een parfum ruiken, gaat eerst naar het onbewuste, via het limbische systeem. Dit deel van de hersenen is de zetel van onze emoties en speelt een belangrijke rol in ons dagelijks gedrag. Het limbische systeem is ook de plek waar herinneringen worden gevormd; daarom wordt een parfum altijd met een herinnering geassocieerd. Iedereen neemt een parfum dan ook anders waar, afhankelijk van zijn of haar ervaringen en reukervaringen. Zo veroorzaakt de geur die we inademen fysiologische reacties zonder dat we ons daarvan bewust zijn. Naast dit positieve gedrag (genot van de geur) of negatieve gedrag (afwijzing, vlucht) veroorzaakt de geur ook een specifieke reactie in ons lichaam (3).
L’Aromaparfumerie® is de combinatie van fijne parfumerie en de kracht van planten
Volgens de principes van aromatherapie en olfactotherapie sublimeert L’Aromaparfumerie® de parfumerie door de evocatieve kracht van parfums en de weldadigheid van natuurlijke essences te benutten. Het actieve hart, samengesteld uit 21 natuurlijke essences, is namelijk aanwezig in elk parfum van Aimée de Mars. Dit hart van natuurlijke essences werkt in op de psyche en zorgt voor algemeen welzijn. De natuurlijke grondstoffen eromheen creëren vervolgens de unieke geurspoor van de geuren en staan symbool voor een karakter, een persoonlijkheid. Elk parfum heeft een specifieke werking en zorgt voor levensvreugde, ontspanning en alle gevoelens die natuurlijke essences kunnen overbrengen.
Natuurlijk: een veelvoud aan effectiviteit
Natuurlijke essences, harsen en absolues worden rechtstreeks uit de plant gewonnen. Deze natuurlijke grondstoffen zijn de ziel van de plant. De plant groeit door het zonlicht op te vangen. Vervolgens zet ze dat om in haar eigen energie; de natuurlijke essence die eruit wordt gewonnen, bevat dus al deze informatie.
Synthetische parfumingrediënten worden door de mens vervaardigd via chemische reacties. Natuurlijke grondstoffen zijn complexe mengsels van talrijke geurstoffen. Synthetische grondstoffen bestaan daarentegen doorgaans uit één, min of meer gezuiverd molecuul. Daarom bevatten de uitgangsmoleculen, die na reacties het uiteindelijke molecuul vormen, niet dezelfde trillingsboodschap en geen energie die rechtstreeks uit de natuur afkomstig is. De gevormde verbinding heeft dan ook niet precies dezelfde biochemische eigenschappen, omdat het om een geïsoleerd molecuul gaat; de energetische aspecten zijn totaal anders dan die van het natuurlijke molecuul.
Het kwantummechanisme van de reuk verklaart dit verschijnsel grotendeels. Onze reukreceptoren zouden namelijk precies werken als een spectroscoop met tunneleffect. Moleculen zouden dus niet langer worden herkend aan hun vorm, maar aan hun energie, die evenredig is met hun trillingsfrequentie. Moleculen zouden dan een veel rijkere boodschap bevatten dan de eenvoudige kenmerken die in de klassieke natuurkunde worden bestudeerd (5).
Referenties
Le Guérer A. Parfum, van oorsprong tot heden, Odile Jacob. 2005.
Werner M., Von Braunschweig R. L’Aromathérapie, Vigot. 2007.
Melernerich U., Golebolwski J., Fernandez X., Cabrol Brass D. « Van molecuul tot geur », L’Actualité Chimique 2005 ; 289:2940.
Gérault G., Sommerard JC., Béhard C., Mary R. De gids voor olfactotherapie, Albin Michel. 2011
Penoël D. L’kwantumaromatherapie.
